Religious Trip

Fill your life with adventures.

သမိုင္းမ်ားႏွင့္ အႏုစိတ္ ပံုေဖာ္ထားေသာ မင္းကြန္း

"ပုထိုးေတာ္ၾကီး ျပိဳက်ရင္ အိမ္မွာေသေနတဲ့ မယားေတာင္ လွည့္မၾကည့္နဲ႔" ခပ္ေသးေသးအသံစူးစူးနဲ႔ ေျပာလိုက္တဲ့ သည္စကားေၾကာင့္ စိတ္ဝင္စားမိသြားတယ္။ စူးစမ္းၾကည့္ေတာ့ အမရပူရငလ်င္ လႈပ္ခဲ့တုန္းက ပုထိုးေတာ္ၾကီး ကြဲအက္ျပိဳက်ခဲ့တယ္တဲ့။

ပုထိုးေတာ္ၾကီးထဲက ဌာပနာပစၥည္းေတြ ထြက္က်လာလို႔ တစ္နယ္လံုး အလုအယက္ လာေကာက္ၾကေရာတဲ့။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ သည္စကား ေပၚလာတာေပါ့တဲ့။ "ပိုရန္ေကာ" ဆိုေတာ့... "ပုထိုးေတာ္ၾကီးထဲမွာ ေရႊလွည္းကိုးစီး၊ ေငြလွည္းကိုးစီး၊ ပတၱျမားလွည္းကိုးစီးေတာင္ ဌာပနာခဲ့တာ" ဆိုျပီး စူပုပ္ပုပ္ေလး ထုေခ်တယ္။ သည္အေၾကာင္းအရာေတြကို ေျပာျပလာတာကေတာ့ ကေလးငယ္ေလး တစ္ဦးပါ။ တိတိက်က်ဆိုရေသာ္ ပုထိုးေတာ္ဝန္းက်င္မွာ ဘုရားသမိုင္း ရွင္းျပျပီး မုန္႔ဖိုးရွာေနတဲ့ ကေလးငယ္ပါ။ ကေလးတစ္ေယာက္ ေျပာတဲ့စကားမို႔ ယုတၱိရိွလွရယ္ေတာ့ မဟုတ္ဘူး ဆိုေပမယ့္ နားေထာင္လို႔ေတာ့ အေကာင္းသား။

မင္းကြန္းဟု ေခၚတြင္လာပံု

မင္းကြန္းဆိုတဲ့ နာမည္ မေပၚမီကတည္းက သည္ေနရာကို မင္းရြာလို႔ ေခၚၾကတယ္။ ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ မိန္႔ၾကားမႈေၾကာင့္ မင္းကြန္းဆိုျပီး ေျပာင္းသြားတာ။ ဝက္မစြတ္ျမိဳ႕စား ဒုတိယနဝေဒး၏ ဝီလာသိနီေမာ္ကြန္းမွာ သည္အေၾကာင္းကို ထည့္ျပီး စပ္ဆိုထားတာ ေတြ႕ခဲ့ရတယ္။ "မ႑ိဳင္အမရ၊ ေရႊနန္းကလည္း၊ မင္းရြာ့အထိပ္၊ ျမစ္ဆိပ္တခြင္" ၊ ".........." ၊ "ေရၾကည္ရစ္ဝန္း၊ ညိဳသည့္ကၽြန္းကို၊ မင္းကြန္းသေျပ၊ မည္တြင္ေစလ်က္" ပါတဲ့။ နတ္တို႔စံရာေနရာကို နတ္ကြန္းလို႔ ေခၚသကဲ့သို႔ မင္း၊ မိဖုရားတို႔ စံရာေနရာကို မင္းကြန္းဟု ကမၺည္းတင္ေစခဲ့တာလို႔လဲ မွတ္သားရျပန္တယ္။

ပုထိုးေတာ္ၾကီးေပၚမွေန လွမ္းျမင္ေနရေသာ ဧရာဝတီျမစ္

ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ မင္းကြန္း နယ္နိမိတ္

စာမ်ားမ်ား မဖတ္ခ်င္ဘူးဆိုရင္ သည္ေခါင္းစဥ္ကို ေက်ာ္ဖတ္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ကာလၾကာေလ ေပ်ာက္ပ်က္ေလ ျဖစ္မွာဆိုးလြန္းလို႔သာ ထည့္ေရးထားတာပါ။ အခုေတာင္ မူရင္း ပႏၷက္ေတာ္မွတ္တမ္းေျမပံုက ေပ်ာက္ျခင္းမလွ ေပ်ာက္ေနျပီပဲ။ မူရင္း ပႏၷက္ေတာ္မွတ္တမ္းကို ၁၂၀၀ျပည့္ႏွစ္ အမရပူရငလ်င္ၾကီး လႈပ္အျပီးမွာ ေရးဆြဲခဲ့တာလို႔ ဖတ္ရတယ္။ မူရင္း ပႏၷက္ေတာ္မွတ္တမ္း၏ ေနာက္ဆံုးပိုင္ရွင္က မ်က္ပါးရစ္စစ္တပ္မွ ဗိုလ္ဘသာပါတဲ့။ ကိုဘသာဟာ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းေတြ ရွာေဖြသိမ္းဆည္းရတာကို ခံုမင္မက္ေမာလွသူတစ္ဦး။ သူရွာေဖြေတြ႕ရိွခဲ့သည့္ အထဲမွာ မင္းကြန္းစံနန္းေတာ္ပႏၷက္၊ သေျပတန္းခံတပ္ပႏၷက္၊ ေက်ာက္ဆည္နယ္ေျမပံုႏွင့္ အင္းဝျမိဳ႕ေတာ္ေျမပံုတို႔ ပါဝင္တယ္။ မင္းကြန္းစံနန္းေတာ္ပႏၷက္ ႏွင့္ ေက်ာက္ဆည္နယ္ေျမပံုတို႔ဟာ မူရင္းေတြျဖစ္ျပီး သေျပတန္းခံတပ္ပႏၷက္ ႏွင့္ အင္းဝျမိဳ႕ေတာ္ေျမပံုတို႔က မူပြားေတြ ျဖစ္တယ္။

ကိုဘသာတစ္ေယာက္ကေတာ့ စစ္ၾကီးျပီးစအခ်ိန္ေလာက္က ရွမ္းျပည္နယ္ဘက္မွာ ကြယ္လြန္သြားခဲ့ပါျပီ။ ကိုဘသာ ေသဆံုးသြားျပီးေနာက္ သူအႏွစ္ႏွစ္အလအလ စုေဆာင္းခဲ့ေသာ သမိုင္းအရ အဖိုးမျဖတ္ႏိုင္သည့္ ေပ၊ ပုရပိုက္၊ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းမ်ား ဘာျဖစ္လို႔ျဖစ္သြားမွန္း မသိေတာ့ေလာက္ေအာင္ ေပ်ာက္ကြယ္သြာပါတယ္။ ဆက္လက္ ေဖာ္ျပသြားမယ့္ နယ္နိမိတ္မွတ္တမ္းကေတာ့ ကိုဘသာ၏ မိတ္ေဆြ သမိုင္းပညာရွင္ စာေရးဆရာေရႊကိုင္းသား၏ မွတ္စုထဲကေနျပီးေတာ့ ပိဋကတ္တစ္ပံုေဆာင္ အရွင္စႏၵေဇာတိမွ ကူးယူခဲ့သျဖင့္သာ လက္ဆင့္ကမ္းႏိုင္တာပါ။

ပႏၷက္ေတာ္မွတ္တမ္းထဲမွာ မင္းကြန္းနယ္နိမိတ္ကို ေတာင္ဘက္စြန္းစြန္းမွ ေျမာက္ဘက္စြန္းစြန္းထိ ဆက္စပ္ကာ ေဖာ္ျပထားတယ္။ ေတာင္ဖ်ားအစြန္းဆံုးက ကၽြန္းပင္ေမာင္ႏွမနတ္စင္ကေန စတင္ထားတယ္။ နတ္စင္၏ ေျမာက္ဘက္မွာ သတ္တပတ္ဥယ်ာဥ္ေတာ္၊ ဥယ်ာဥ္ေတာ္ေျမာက္ဘက္မွာ မယ္ေတာ္ဘုရားေစတီ၊ ယင္းေျမာက္ဘက္မွာ သီလရင္စီရင္စု၊ စီရင္စု၏ အေရွ႕ေျမာက္ေထာင့္မွာ ေတာင္ရြာရိွျပီး ေတာင္ရြာ၏ ေျမာက္ဘက္မွာ သဲျဖဴေခ်ာင္း စီးဆင္းေနတယ္။ သဲျဖဴေခ်ာင္းရိုး၏ ေျမာက္ဘက္တြင္ အေရွ႕ဖ်ား ေဟမရာဇာဥယ်ာဥ္ေတာ္ႏွင့္ အေနာက္ဘက္ သဲျဖဴေခ်ာင္းရြာ တို႔ ရိွျပန္တယ္။ ေဟမရာဇာဥယ်ာဥ္ေတာ္ အဆံုးမွာ စက္ေတာ္ရာဘုရား ရိွတယ္။

စက္ေတာ္ရာဘုရား၏ ေျမာက္ဘက္တြင္ ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းႏွဖူးမွ ျခေသၤ့ၾကီးႏွစ္စီး၊ ယင္းအေနာက္တည့္တည့္မွာ ပုထိုးေတာ္ၾကီး၊ ပုထိုးေတာ္ၾကီး၏ ေျမာက္ဘက္မွာ ေခါင္းေလာင္းၾကီး၊ ေခါင္းေလာင္းၾကီး၏ ေျမာက္ဘက္မွာ ေဗာဓိပင္တို႔ ရိွၾကတယ္။ ေဗာဓိပင္၏ ေျမာက္ဘက္ ၁၀တာအကြာမွာ ျမသိန္းတန္ေစတီ ရိွတယ္။ ျမသိန္းတန္၏ အေရွ႕ဘက္ေစာင္းတန္းဦး ျမစ္ကမ္းႏွဖူးမွာ အရွင္နန္းမေတာ္ဘုရားဥယ်ာဥ္ေတာ္၊ ျမသိန္းတန္၏ ေျမာက္ဘက္ ၁၄တာအကြာမွာ ရွားေရာင္းရြာတို႔ တည္ရိွတယ္။ ရြာေျမာက္ဘက္မွာေတာ့ ရွားေရာင္းေခ်ာင္း ရိွတယ္။ ေခ်ာင္းဟာ အေရွ႕အေနာက္ ကန္႔လန္႔ျဖတ္ စီးဆင္းေနတယ္။ ေခ်ာင္းတစ္ဖက္မွာေတာ့  သားေတာ္မကၡရာဥယ်ာဥ္ေတာ္၊ ယင္းေျမာက္ဘက္မွာ ကင္းရြာျဖင့္ မင္းကြန္းနယ္နိမိတ္ကို အဆံုးသတ္ထားတယ္။ မင္းကြန္း၏ အေရွ႕ဘက္မွာ ဧရာဝတီျမစ္၊ အေနာက္ဘက္မွာ ေရႊျမင္တင္ေတာင္တန္းတို႔ တည္ရိွေနပံုက မင္းကြန္းနယ္ကို သဘာဝနယ္နိမိတ္စည္း တားထားသကဲ့သို႔ပင္။

ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ အတၳဳပၸတၱိအက်ဥ္း

ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ ငယ္နာမည္က ေမာင္းဝိုင္းပါတဲ့။ အင္းဝေနျပည္ေတာ္ကို ဟံသာဝတီတပ္မ်ား ဝိုင္းရံစဥ္က ေမြးခဲ့တာမို႔ သည္နာမည္ကို ေပးခဲ့တာပါ။ ခမည္းေတာ္က ကုန္းေဘာင္နန္းတည္ အေလာင္းမင္းတရားၾကီး ျဖစ္ျပီး မယ္ေတာ္ကေတာ့ မဟာမဂၤလာရတနာဓိပတိ သီရိရာဇာစႏၵယေဒဝီ ဘြဲ႕ခံ မိဖုရားေခါင္ၾကီး တို႔ျဖစ္တယ္။ ေမာင္ဝိုင္းရဲ႕ ေမြးေန႔က ၁၇၄၅ခု မတ္လ ၁၁ရက္၊ တနလၤာေန႔ပါတဲ့။ မင္းသားဘဝတုန္းက ဗဒံုျမိဳ႕ႏွင့္ ျမဝတီျမိဳ႕မ်ားကို စားရလို႔ ဗဒံုမင္းသားလို႔လည္း ေခၚေဝၚၾကတယ္။ ၁၇၈၂ခု ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၁ရက္၊ တနလၤာေန႔မွာ နန္းတက္ခဲ့ျပီး နန္းစံ ၃၇ႏွစ္အၾကာ ၁၈၁၉ခု ဇြန္လ ၅ရက္ေန႔မွာ နတ္ရြာစံခဲ့တယ္။

ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ အုတ္ဂူျပာသာဒ္

ဗဒံုမင္း၏ အေလာင္းကို ေျမးေတာ္စစ္ကိုင္းမင္းမွ လႊတ္ေတာ္၏ အေရွ႕ေျမာက္အရပ္တြင္ ဇြန္လ ၇ရက္ေန႔မွာ သျဂိဳၤဟ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဗဒံုမင္း၏ အုတ္ဂူေစတီဟာ အမရပူရနန္းျမိဳ႕ေဟာင္း၏ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ရိွ ေရႊစကားေစတီ၏ ေျမာက္ဘက္မွာပါ။ ေတာင္သမန္ကန္ပတ္လမ္းမွျဖစ္ေစ၊ ျမိဳ႕ရိုးေတာင္ဘက္တံခါးရိွ တပ္တြင္းဝင္ေပါက္မွျဖစ္ေစ သြားႏိုင္ပါတယ္။ ကုလားေက်ာင္းခံေစတီ မဟုတ္ဘဲ ရင္ျပင္၏ အေနာက္ေတာင္ေထာင့္မွာ ရိွတာပါ။ ဂူျပာသာဒ္ေရွ႕မွာ ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ မွတ္တမ္းေက်ာက္စာကို စိုက္ထူထားတာမို႔ သြားရွာၾကည့္သင့္ပါတယ္။

ဘိုးေတာ္ဘုရား မင္းကြန္းစံနန္းမွာ စံေနေသာကာလ

ပထမအၾကိမ္ ။ ။ ၁၁၅၂ခု နတ္ေတာ္လဆန္း ၁၅ရက္ေန႔မွ ၁၁၅၃ခု ကဆုန္လျပည့္ေက်ာ္ ၁၀ရက္ေန႔အထိ စုစုေပါင္း ၅လႏွင့္ ၁၀ရက္။

ဒုတိယအၾကိမ္ ။ ။ ၁၁၅၃ခု ျပာသိုလဆန္း ၁၂ရက္ေန႔မွ တန္ခူးလျပည့္ေက်ာ္ ၁၀ေန႔အထိ စုစုေပါင္း ၃လႏွင့္ ၇ရက္။

တတိယအၾကိမ္ ။ ။ ၁၁၅၄ခု နတ္ေတာ္လျပည့္ေက်ာ္ ၁ရက္ေန႔မွ တေပါင္းလဆန္း ၆ရက္ေန႔အထိ ၂လႏွင့္ ရက္၂၀။

စတုတၳအၾကိမ္ ။ ။ ၁၁၅၅ခု ျပာသိုလဆန္း ၁ရက္ေန႔မွ ၁၁၅၇ခု နယုန္လျပည့္ေက်ာ္ ၁၃ရက္ေန႔အထိ ၁ႏွစ္ ၆လႏွင့္ ၂၈ရက္။

ပဥၥမအၾကိမ္ (ပုထိုးေတာ္ဌာပနာျပီးဆံုးသည့္ႏွစ္) ။ ။ ၁၁၅၈ခု တန္ေဆာင္မုန္းလဆန္း ၁၂ရက္ေန႔မွ တေပါင္းလကုန္အထိ ငါးလ။

ဆဌမအၾကိမ္ ။ ။ ၁၁၆၂ခု ျပာသိုလျပည့္ေက်ာ္ ၂ရက္္ေန႔မွ ၁၁၇၄ခု နတ္ေတာ္လျပည့္ေက်ာ္ ၁၃ရက္ေန႔အထိ ၁၂ႏွစ္။

အားလံုးေပါင္းေသာ္ ၁၅ႏွစ္ၾကာမွ် မင္းကြန္း နန္းေတာ္ကၽြန္းစံနန္းေတာ္တြင္ စံျမန္းေတာ္မူခဲ့သည္။

ပုထိုးေတာ္ၾကီး - ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၁၅၂

ဘိုးေတာ္ဘုရား၏ အာဏာစက္ဟာ ရခိုင္ျပည္ကေနျပီးေတာ့ ယိုးဒယားႏိုင္ငံထိ က်ယ္ျပန္႔တယ္။ သူ၏ဂုဏ္ႏွင့္ ေလ်ာ္ညီစြာ ၾကီးက်ယ္ခမ္းနားတဲ့ ပုထိုးေတာ္ၾကီးကို ေဆာက္လုပ္လိုတယ္။ ၁၁၅၂ခု နတ္ေတာ္လဆန္း ၁၅ရက္၊ တနဂၤေႏြေန႔မွာ သားေတာ္မဟာဥပရာဇာကို နန္းေစာင့္ထားခဲ့ျပီး မင္းရြာသို႔ ထြက္ခြာခဲ့တယ္တဲ့။ တပို႔တြဲလဆန္း ၅ရက္ေန႔မွာ ပုထိုးေတာ္ၾကီး တည္ေဆာက္ရန္အတြက္ ေရႊအုတ္၊ ေငြအုတ္တို႔ ခင္းေတာ္မူတယ္။ ပုထိုးေတာ္ၾကီးကို ေပ၅၀၀ ဥာဏ္ေတာ္အျမင့္ တည္ေဆာက္ရန္ ရည္မွန္းထားပါတယ္။ ၁၀ႏွစ္ၾကာ တည္ေဆာက္ေနတာေတာင္ ၁၆၅ေပ အျမင့္ထိပဲ ျပီးေသးတယ္။ ေအာက္ေျခပစၥယံကို ေပ၄၅၀ ေဆာက္ဖို႔ ပံုစံထုတ္ထားတာဆိုေတာ့ ေအာက္ေျခပစၥယံေတာင္ မျပီးေသးဘူးလို႔ ဆိုရမွာပဲ။

ပုထိုးေတာ္ၾကီး တည္ေဆာက္ဖို႔အတြက္ အနယ္နယ္အရပ္ရပ္မွ လူထုအင္အားကို အသံုးျပဳေနရတာ။ တိုင္းသူျပည္သားတို႔ဟာ ပင္ပန္းလွျပီမို႔ တေဘာင္တစ္ခု ေပၚထြက္လာတယ္။ "ဘုရားလည္းျပီး၊ ျပည္ၾကီးလည္း ပ်က္လတံ့၊ မင္းကြန္းဘုရားၾကီး အျပီးသတ္ မုဆိုးသုညကပ္" တဲ့။ သည္ေတာ့မွပဲ ဘိုးေတာ္ဘုရားဟာ ေပ၅၀၀ထိ ေဆာက္ဖို႔အေရးကို လက္ေလွ်ာ့လိုက္ေတာ့တယ္။

ပုထိုးေတာ္ၾကီး၏ အေရွ႕ဘက္ ျမင္ကြင္း
ပုထိုးေတာ္ၾကီး၏ အေနာက္ဘက္ ျမင္ကြင္း
ပုထိုးေတာ္ၾကီးေရွ႕မွာ အမွတ္တရ ဓာတ္ပံုရိုက္
ျပိဳက်ေနေသာ ပုထိုးေတာ္ၾကီး၏ တစ္စိတ္တစ္ပိုင္း
ပုထိုးေတာ္ၾကီး အုတ္နံမွာ ေလွ်ာက္ေရးထားေသာ စိတ္ပ်က္စရာစာမ်ား

ျခေသၤ့ၾကီး - ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၁၆၁

ပုထိုးေတာ္ၾကီး၏ အေရွ႕ဘက္ ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းႏွဖူးမွာ ျခေသၤ့ၾကီးႏွစ္ေကာင္ ရိွတယ္။ ျခေသၤ့တစ္စီးစီဟာ ၉၅ေပ အသီးသီး ျမင့္မားၾကတယ္။ အုတ္အဂၤေတတို႔ျဖင့္ ေဆာက္လုပ္ထားတဲ့ ျခေသၤ့ၾကီးေတြပါ။ ဘိုးေတာ္ဘုရားဟာ ပုထိုးေတာ္ကေနျပီးေတာ့ ျခေသၤ့ႏွစ္ေကာင္ဆီထိသို႔ ေစာင္းတန္းတစ္သြယ္ ေဆာက္လုပ္ေစခဲ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္ကိုင္းငလ်င္ဒဏ္ကို အၾကိမ္ၾကိမ္ ခံခဲ့ရသျဖင့္ ေစာင္းတန္းဟာ လံုးဝပ်က္ဆီးသြားပါျပီ။ ျခေသၤ့ေတြရဲ႕ ဦးေခါင္းေတြလည္း မရိွေတာ့ပါဘူး။ ေရွ႕ေျခေထာက္ေတြလည္း ျပိဳက်သြားပါျပီ။ ျခေသၤ့ရဲ႕ မ်က္လံုးတစ္လံုးကေတာ့ အနီးရိွ ေျမေပၚမွာ ျပဳတ္က်ေနေလရဲ႕။

ျခေသၤ့ၾကီးႏွစ္စီးနားမွ ဧရာဝတီျမစ္ဆိပ္
ငလ်င္ဒဏ္ေၾကာင့္ ျပိဳက်ပ်က္စီးေနျပီျဖစ္ေသာ ျခေသၤ့ၾကီး
ေျမခေနေသာ ျခေသၤ့မ်က္လံုးတစ္လံုး

ေခါင္းေလာင္းၾကီး

ပန္းတင္းဝန္ မဟာနႏၵေက်ာ္သူက ၾကပ္မတ္ၿပီး သြန္းလုပ္ခဲ့တာပါ။ ေၾကးပိႆာေပါင္း ၅၅၅၅၅ပိႆာျဖင့္ သြန္းလုပ္ထားပါတယ္။ အေလးခ်ိန္ကို "မင္းျဖဴမွန္မွန္ေျပာ" ဆိုျပီး မွတ္သားခဲ့ၾကတယ္။ ေခါင္းေလာင္းရဲ႕ လံုးပတ္က ၃၃ေတာင္ ၁မိုက္ ၄သစ္၊ ေစာက္အနက္က ၁၁ေတာင္ ၁မိုက္ ၄သစ္၊ အဝအက်ယ္က ၁၁ေတာင္ ၄သစ္လို႔ သိရတယ္။

၁၇၉၀က သြန္းလုပ္ခဲ့တဲ့ ေခါင္းေလာင္းႀကီးဟာ ၁၈၃၈ခုမွာ ငလ်င္ဒဏ္ေၾကာင့္ ေျမခခဲ့ေသးတယ္။ ေၾကး၅ပိႆာေလာက္ ပဲ့ထြက္သြားတယ္ဆိုပဲ။ ကိုလိုနီေခတ္ ၁၉၀၄ခုမွာ ဧရာဝတီသေဘၤာကုမၸဏီမွ စေကာ့တလန္လူမ်ိဳး အရာရွိက သစ္သားယက္မေနရာမွာ သံယက္မကို အစားထိုးၿပီး တပ္ဆင္ေပးလိုက္တာ။ အခုေတာ့ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာနက ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ထားပါတယ္။

ေၾကးပိႆာ ၅၅၅၅၅ ရိွ ေခါင္းေလာင္းေတာ္ၾကီး

ၾကက္ေတာင့္ကန္ၾကီး - ျမန္မာသကၠရာဇ္ ၁၁၇၉

စစ္ကိုင္း - မင္းကြန္း ကားလမ္းနေဘး ၾကက္ေတာင့္ရြာမွာ ရိွပါတယ္။ ဘိုးေတာ္ဘုရားရဲ႕ ၾကီးေလးၾကီးထဲက ေရကန္ၾကီးပါ။ ေသာက္သံုးေရကန္အျဖစ္ တည္ေဆာက္ခဲ့တာဆိုေပမယ့္ ဧရာဝတီျမစ္ၾကီးတစ္ခုလံုး အနီးမွာ ရိွေနေလေတာ့ သိပ္ေတာ့ အသံုးမဝင္ခဲ့ပါဘူး။

တိပိဋကဓရ မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရား ဦးဝိစိတၱသာရာဘိဝံသ၏ အထိမ္းအမွတ္ ဗိမာန္

(နိုဝင္ဘာလ ၁ရက္ ၁၉၁၁ - ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၉ရက္ ၁၉၉၃)

မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဟု ဆိုလိုက္တာနဲ႔ ကၽြန္မခ်က္ျခင္း မွတ္မိလိုက္တာကေတာ့ အရပ္ရွစ္မ်က္ႏွာ ေမတၱာပို႔တရားေတာ္ပါပဲ။ စိတ္ႏွစ္ျပီးမ်ား လိုက္လံရြတ္ဖတ္လိုက္ရင္ျဖင့္ ၾကက္သီးေမႊးညွင္းေလးမ်ား ထေလာက္ေအာင္ကို ၾကည္ႏူးသဒၵါစိတ္ ယိုဖိတ္ခဲ့မိပါတယ္။

- ဗုဒၶဘာသာငါးႏိုင္ငံစလံုးမွာ တိပိဋက သံုးပံုကို တစ္ခ်က္မွ် ေထာက္ျပစရာ မလိုေလာက္ေအာင္ အာဂံုေဆာင္ႏိုင္တဲ့ ရွားမွရွားသည့္ ဆရာေတာ္

- ဝဋံသကာ (ဦးေဆာက္ပန္းဘြဲ႕) ဆိုေသာ ဘြဲ႕အသစ္တစ္ခု ေပၚထြက္လာသည္အထိ ပညာဂုဏ္ ၾကီးမားေသာ ဆရာေတာ္

- ဟိတ္ဟန္မရိွ ရိုးသားျပီး မိမိကိုယ္ကို ႏိွမ့္ခ်စြာ ေနထိုင္ေသာ ဆရာေတာ္

- ဆ႒သဂၤါယနာ တင္ပြဲတြင္ ဆ႒သဂၤတိသဇကအျဖစ္ ေမးသမွ် တရားေဒသနာမ်ားအား တစ္လံုးတစ္ပါဒမွ် အထစ္အေငါ့မရိွ မည္သည့္စာအုပ္၊ မည္သည့္စာမ်က္ႏွာ၊ မည္သည့္စာေၾကာင္းေရနံပါတ္ႏွင့္တကြ အလြတ္ေျဖဆိုျပီး သဂၤါယနာတင္ပြဲကို ေအာင္ျမင္ေစခဲ့ေသာ ဆရာေတာ္

- ၁၉၈၅ခုႏွစ္ထုတ္ ဂင္းနစ္မွတ္တမ္းစာအုပ္တြင္ မွတ္ဥာဏ္အေကာင္းဆံုးလူသားအျဖစ္ စံခ်ိန္တင္ႏိုင္ခဲ့ေသာ ဆရာေတာ္ - က်မ္းေပါင္းမ်ားစြာကို ျပဳစုေရးသားေပးခဲ့ေသာ ဆရာေတာ္

ထိုမွ်မက အျခားမ်ားျပားလွေသာ ဂုဏ္ပုဒ္မ်ားျဖင့္ သတင္းေမႊးသည့္ ဆရာေတာ္ဘုရား၏ အထိမ္းအမွတ္ဗိမာန္ဟာ ပုထိုးေတာ္ၾကီးႏွင့္ နီးနီးနားနားမွာပဲ ရိွလို႔ ဆက္ဆက္သြားေရာက္ ေစခ်င္မိတယ္။

တိပိဋကဓရ မင္းကြန္းဆရာေတာ္ဘုရား ဦးဝိစိတၱသာရာဘိဝံသ၏ ပံုစံတူ ေၾကးရုပ္

ျမသိန္းတန္ေစတီ

မင္းကြန္းေခါင္းေလာင္းကေနျပီးေတာ့ ကိုက္ ၅၀၀ အကြာမွာ ျမသိန္းတန္ေစတီ ရိွပါတယ္။ ေစတီ၏ ဗိသုကာပညာရပ္မွာ ထူးျခားလွပသည့္အတြက္ ျပည္တြင္းဘုရားဖူးမ်ားသာမက ျပည္ပခရီးသြားမ်ားပါ စိတ္ဝင္တစား လာေရာက္လည္ပတ္ တတ္ၾကတယ္။ ေစတီ၏ အခ်ိဳးအစားက်နမႈ၊ ဘံုဌာနတစ္ခုကို ဦးတည္ရည္ရြယ္ျပီး ေဆာက္လုပ္ထားမႈေၾကာင့္ ေလးနက္တည္ျငိမ္တယ္။

ေစတီမွာက ဘြဲ႕ေတာ္သံုးဘြဲ႕ရိွတယ္လို႔ ဖတ္လိုက္ရတယ္။ ျမသိန္းတန္ေစတီ၊ ရွင္ျဖဴဘုရား၊ ဆင္ျဖဴဘုရား တဲ့။ ၁၇၉၀ခု၊ ဘိုးေတာ္ဘုရားလက္ထက္မွာ ၾကီးေလးၾကီး (ပုထိုးေတာ္ၾကီး၊ ေခါင္းေလာင္းၾကီး၊ ျခေသၤ့ၾကီး၊ ေရကန္ၾကီး) ကို တည္ေစတယ္။ မင္းၾကီးတည္တဲ့ ပုထိုးေတာ္ၾကီးတဝိုက္မွာ ဘုရင့္ေဆြေတာ္ မ်ိဳးေတာ္ေတြကလည္း ေစတီ၊ ပုထိုးေတြ အသီးသီး လာေရာက္တည္ၾကျပန္တယ္။ ဘိုးေတာ္ဘုရားရဲ႕ ေျမးေတာ္စပ္တဲ့ စစ္ကိုင္းမင္းသားသည္လည္း ေစတီတည္ဖုိ႔ ေနရာရွာေဖြေတာ့တာေပါ့။ အေလာင္းစည္သူမင္း တည္ထားခဲ့တဲ့ ယိုယြင္းပ်က္စီးေနေသာ ေစတီတစ္ဆူကို သြားေတြ႕တယ္။ အဲ့သည့္ေစတီကိုပဲ ျပန္လည္ျပဳျပင္ပါရေစဆိုျပီး မင္းၾကီးကို ေလွ်ာက္ထားေတာ့တာေပါ့။ မင္းၾကီးက ေရရွည္တည္တံ့ေအာင္ အုတ္နဲ႔တည္ေစ ဆိုျပီး ခြင့္ျပဳခဲ့တယ္တဲ့။

၁၈၁၆ခုမွာ စစ္ကိုင္းမင္းသားဟာ စၾကာဝဠာနဲ႔ ျမင့္မိုရ္ေတာင္ပံုစံအတုိင္း တည္ဖို႔ အားထုတ္တယ္။ ေအာက္ခံေျမရိုင္းေတြကို ခုတ္ထြင္ရွင္းလင္းျပီး တံတိုင္းမီးတားကို စၾကာဝဠာေတာင္ပံုဝိုင္းလ်က္ အလယ္မွာ သီတာခုႏွစ္တန္၊ ေတာင္စဥ္ခုႏွစ္ထပ္ အတိုင္း တစ္ထပ္ကေန တစ္ထပ္ကို တေရြ႕ေရြ႕ ျမင့္တက္သြားဟန္ တည္ေဆာက္ခဲ့တယ္ေလ။ စက္ဝိုင္းပံုေတာင္စဥ္ခုႏွစ္သြယ္ရဲ႕ အလယ္မွာ ျမင့္မိုရ္ေတာင္ကို ရည္မွန္းျပီး ေစတီတည္ထားတာပါ။ ေတာင္စဥ္ခုႏွစ္သြယ္ရဲ႕ ခုႏွစ္ခုေျမာက္ ေတာင္ျဖစ္တဲ့ ယုဂႏၶိဳရ္ေတာင္ နဲ႔ ျမင့္မိုရ္ေတာင္ကို ရည္ရြယ္ျပီးတည္ထားတဲ့ ေစတီၾကားမွာ ရင္ျပင္ရိွတယ္။ ေစတီအေျခကေန ခါးပန္းထိ အာလိန္ငါးဆင့္ျပန္ပတ္ျပီး ပထမအာလိန္မွာ နဂါး၊ ဒုတိယမွာ ဂဠဳန္၊ တတိယမွာ ကုမၻဏ္၊ စတုတၳမွာ ယကၡ၊ ပဥၥမမွာ ဂႏၶဗၺ ေစာင့္ေရွာက္ဟန္ တည္ထားတယ္။ အာလိန္ငါးဆင့္အထက္မွာ သိၾကားမင္းစံျမန္းတဲ့ တာဝတိ ံသာနတ္ျပည္ျဖစ္တဲ့ ျမင္းမိုရ္ေတာင္ထိပ္ကို ေတြ႕ျမင္ႏိုင္တယ္။ ျမင္းမိုရ္ေတာင္ထိပ္မွာ စူဠာမဏိေစတီကို တည္ထားေသးတယ္။ ပံုမွာေတြ႕ရမယ့္ ေစတီရဲ႕ ထိပ္ပိုင္းေပါ့။ ေဘးမွာမွ သံုးက်ိပ္သံုးဦးေသာ နတ္မွဴးတို႔ရဲ႕ ဗိမာန္မ်ား ပတ္လည္ တည္ထားတယ္။ သံုးက်ိပ္သံုးခုေသာ ဘံုဗိမၼာန္အေဆာက္အဦးေတြ အလယ္က ျမင့္မိုရ္ေတာင္ကို လိုဏ္ေခါင္းျပန္ေဖာက္ထားတယ္။ ဥမင္လိုဏ္ေခါင္းအလယ္မွာ ပထမမူလဒကာျဖစ္တဲ့ အေလာင္းစည္သူမင္းကုသိုလ္ေတာ္ ရွင္ျဖဴဘုရားဆင္းတုေတာ္ ပလႅင္ခံျပီး ကိန္းဝပ္စံပါယ္ေစတယ္။ ျပီးေတာ့ ျမတ္စြာဘုရား တာဝတိ ံသာကေန လူ႔ျပည္သကၤႆဂိုရ္ျပည္သို႔ အဘိဓမၼာတရားေဟာျပီး ေစာင္းတန္းသံုးတန္နဲ႔ ျပန္ၾကြလာပံုကို ရည္မွန္းျပီး ေစာင္းတန္းသံုးသြယ္ ထည့္သြင္းတည္ေဆာက္ထားေသးတယ္။

မူလဘြဲ႕ေတာ္က ရွင္ျဖဴဘုရားေစတီေပါ့။ ျမသိန္းတန္ေစတီ မည္သြားတာကသည္လို... အိမ္ေရွ႕စံ စစ္ကိုင္းမင္းသားရဲ႕ ၾကင္ယာေတာ္က ဆင္ျဖဴမယ္တဲ့။ ဆင္ျဖဴမယ္ဆိုတာ ဘိုးေတာ္ဘုရားရဲ႕ အျမတ္ႏိုးဆံုးေျမးမေတာ္ေလးေပါ့။ ဆင္ျဖဴမယ္လို႔ ေခၚၾကတာကေတာ့ တစ္ခါက ဘိုးေတာ္ဘုရားၾကီးဟာ ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္ေတြနဲ႔ ဆင္က်ံဳးကို ထြက္လာခဲ့ၾကတယ္။ ရွင္ဘုရင္ရဲ႕ ဆင္ျဖဴေတာ္ဟာ ၾကာပန္းေတြကို ႏွာေမာင္းနဲ႔ ဆက္သေနၾကျဖစ္တဲ့ ဘိုးေတာ္ဘုရားကို မဆက္ဘဲ ေျမးမေတာ္ေလးကို ဆက္သတဲ့။ ဘိုးေတာ္ဘုရားလည္း သည္ဆင္ျဖဴကလဲ မ်က္ႏွာလိုက္ရန္ေကာ ဆိုျပီး မိန္႔ေတာ့မွ ဆင္ျဖဴက ၾကာပန္းကို ဘိုးေတာ္ဘုရားကို ထပ္မံဆက္သတယ္တဲ့။ အဲ့အခ်ိန္ကစျပီး မင္းသမီးေလးကို ဆင္ျဖဴမယ္လို႔ ေခၚၾကေတာ့တယ္။ ဌာပနာတဲ့အခါ အိမ္ေရွ႕စံမိဖုရားဆင္ျဖဴမယ္ေလး ဝတ္ဆင္တဲ့ တစ္သိန္းထိုက္တဲ့ ျမရတနာကို ထည့္သြင္းဌာပနာခဲ့လို႔ ျမသိန္းတန္ေစတီလို႔ ေခၚေဝၚၾကတယ္။ ေစတီတည္စဥ္မွာပဲ ဆင္ျဖဴမယ္ဟာ သားေတာ္စၾကာမင္းသားေလးကို ေမြးဖြားျပီး ၇ရက္ေျမာက္မွာ ကံကုန္ေတာ္မူတယ္။ စစ္ကိုင္းမင္းသားက ၾကင္ယာေတာ္လည္းျဖစ္၊ ဝမ္းကြဲညီမလည္းျဖစ္တဲ့ ဆင္ျဖဴမယ္အတြက္ အလြမ္းေျပ ဆင္ျဖဴမယ္ဘုရား လို႔လည္း ေခၚေစတယ္။ သုဝဏၰဝိမာနနိဒါန္းမွာေတာ့ ဆင္ျဖဴေတာင္မွာ တည္ထားလို႔ ဆင္ျဖဴဘုရားလို႔ ေခၚတာလို႔ ဆိုထားတယ္။

ျခံဳၾကည့္လိုက္မယ္ဆိုရင္ ေစတီတစ္ဆူတည္းကိုပဲ -

- မူလအမည္ ရွင္ျဖဴဘုရား၊

- ဌာပနာရာမွာ ထည့္သြင္းထားတဲ့ တစ္သိန္းတန္ျမရတနာကို အစြဲျပဳျပီး ျမသိန္းတန္ဘုရား၊

- စစ္ကိုင္းမင္းသားမွ ဆင္ျဖဴမယ္ကို လြမ္းဆြတ္ျခင္း ရည္ရြယ္ခ်က္ကို အစြဲျပဳျပီး ဆင္ျဖဴမယ္ဘုရားလို႔ ဘြဲ႕အမည္သံုးမ်ိဳး ေခၚေဝၚၾကတယ္။

၁၈၃၈ခုမွာ ငလ်င္ၾကီးစြာ လႈပ္ရာက မင္းကြန္းမွာရိွတဲ့ ေစတီပုထိုး ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပ်က္စီးျပိဳလဲခဲ့တယ္။ ျမသိန္းတန္ေစတီကိုေတာ့ ၁၈၇၄ခုမွာ မင္းတုန္းမင္းက လက္ရိွဖူးေမွ်ာ္ရတဲ့အတိုင္း ျပန္လည္ျပဳျပင္ထားတာျဖစ္တယ္တဲ့။

ထံုးသဃၤန္းျဖဴျဖဴေဖြးေဖြးျဖင့္ မ်က္စိေအးရပါေသာ မင္းကြန္းျမသိန္းတန္ေစတီ
ျမသိန္းတန္ေစတီကေန လွမ္းဖူးရေသာ ပုထိုးေတာ္ၾကီး
ျမသိန္းတန္ေစတီအတြင္း ကိန္းဝပ္စံပယ္ေနေသာ ရွင္ျဖဴဘုရားဆင္းတုေတာ္

Ref: ပိဋကတ္တစ္ပံုေဆာင္ အရွင္စႏၵေဇာတိ ေရးသားေသာ သမိုင္းထဲမွမင္းကြန္း စာအုပ္

မွတ္ခ်က္။ ။ ပို႔စ္အားလြတ္လပ္စြာ ရွယ္ႏိုင္ပါေသာ္လည္း ေပ့ခ်္မ်ားမွ ပံုကိုလည္းေကာင္း၊ စာကိုလည္းေကာင္း၊ ပံုႏွင့္စာအားလည္းေကာင္း ကူးယူေဖာ္ျပျခင္းမ်ိဳးကို လံုးဝ မျပဳလုပ္ၾကပါရန္ ေမတၱာရပ္ခံပါသည္။

Chan Myae Ei
#travellerchan

Copyright © 2019 Traveller Chan. All Rights Reserved.