Yangon

Traveling my way around the world!

လြန္ေလျပီးေသာ ကာလတုန္းက အေရွ႕ေတာင္အာရွရဲ႕ နံပါတ္ (၁) - ရန္ကုန္

ခ်မ္းတို႔ရဲ႕ ရန္ကုန္ဆိုတာ လြန္ေလျပီးေသာကာလတုန္းက တိတိပပ ဆိုရေသာ္ ကိုလိုနီေခတ္ကာလတုန္းက အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ နံပါတ္ (၁) ခ်ိတ္ခဲ့တဲ့ အဖြံ႕ျဖိဳးဆံုး၊ အသန္႔ရွင္းဆံုး ျမိဳ႕တစ္ျမိဳ႕ပါပဲ။ ခုခ်ိန္မွာေတာ့ အသန္႔ရွင္းဆံုးျမိဳ႕ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို အေရွ႕ေတာင္အာရွမွာ မေျပာနဲ႔… ျမန္မာႏိုင္ငံထဲမွာေတာင္ ေျပာလို႔ မရႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ သည္ေတာ့ တခ်ိန္ကရန္ကုန္ဆီသို႔ Yangon Heritage Trust ရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ Yangon Walkabout Tour ေလး ေလွ်ာက္ၾကည့္လိုက္ရေအာင္…

၁) ဒီဆူဇာေဆးတိုက္ - ၁၉၁၄ခု

ဘိုဆြန္ပက္လမ္းနဲ႔ မဟာဗႏၶဳလလမ္းေထာင့္မွာ ရိွပါတယ္။ ဒီဆူဇာေဆးတိုက္ကို ဂိုအာသားျဖစ္တဲ့ ေဒါက္တာ E. M. de Souza မွ ဖြင့္လွစ္ခဲ့တာျဖစ္ျပီး ထိုအခ်ိန္တုန္းက ရန္ကုန္မွာ အင္မတန္ ေက်ာ္ၾကားပါတယ္။ ေဆးတိုက္မွာ ေဆးဝါးမ်ားအျပင္ ဓာတ္ပံုကူးေဆးမ်ားလည္း ေရာင္းခ်ပါေသးတယ္။

ပထမ ဒီဆူဇာေဆးတိုက္မွာ (၂)ထပ္ အေဆာက္အအံုျဖစ္ျပီး ေဒါက္တာဆူဇာမွ (၃)ထပ္တိုက္ အျဖစ္ အသစ္ျပန္တည္ေဆာက္ရာ ၁၉၁၄ခုမွာ ျပီးစီးခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၂၂ခုမွာ ေဒါက္တာဆူဇာ ကြယ္လြန္သြားသျဖင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳး ဦးခင္ေဇာ္မွ ဆက္လက္ဦးစီးခဲ့တယ္။ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္မွာ ျပည္သူပိုင္ အသိမ္းခံခဲ့ရတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ျပည္သူ႔ဆိုင္အမွတ္ (၉၉၉၉) ဆိုျပီး ဖြင့္ခဲ့ေသးတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ကုန္သြယ္ေရးေကာ္ပိုေရးရွင္း (၁၄) ေအာက္သို႔ ေရာက္သြားပါတယ္။ လက္ရိွမွာေတာ့ ျမန္မာဆက္သြယ္ေရးရံုးအျဖစ္ အသံုးျပဳေနတာကို ေတြ႕ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

၂) ျမန္မာအေဆြကုန္တိုက္ - ၁၉၀၅ခု

ဆူေလးဘုရားလမ္းနဲ႔ မဟာဗႏၶဳလလမ္းေထာင့္မွာ ရိွပါတယ္။ ကိုလိုနီေခတ္တုန္းက ရန္ကုန္ျမိဳ႕ရဲ႕ ပထမဆံုးေသာ ျမန္မာလူမ်ိဳးပိုင္ ကုန္တိုက္လို႔ သိရတယ္။

ျမန္မာအေဆြကုန္တိုက္ကို ၁၉၀၅ခုမွာ တည္ေဆာက္ခဲ့တာလို႔ မွတ္သားရတယ္။ ျမန္မာလူမ်ိဳး စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ ဦးဘညြန္႔ကေန အေဆာက္အအံုကို ငွားရမ္းျပီး ျမန္မာအေဆြ နာမည္နဲ႔ ကုန္တိုက္ ဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဒဂံုမဂၢဇင္း စာအုပ္တိုက္နဲ႔ ေအဝမ္းရုပ္ရွင္ ကုမၸဏီတို႔ ရံုးစိုက္ရာ အေဆာက္အအဦး ျဖစ္ခဲ့ေသးတယ္။ ၁၉၉၂ ခုမွ ၂၀၀၅ခု အထိ ဟိုတယ္ႏွင့္ခရီးသြားလာေရး ဝန္ၾကီးဌာနရံုးအျဖစ္ အသံုးျပဳခဲ့ပါေသးတယ္။

၃) ဘဂၤလားဘဏ္ - ၁၈၇၀ခု

ကမ္းနားလမ္းနဲ႔ ဆူးေလဘုရားလမ္းေထာင့္မွာ ရိွပါတယ္။ ဘဂၤလားဘဏ္ကို ၁၈၀၆ခုမွာ အိႏိၵယႏိုင္ငံမွာ စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ျပီး ၁၈၆၁ခုမွာ ရန္ကုန္ျမိဳ႕၊ ပန္းဆိုးတန္းလမ္းတြင္ ဘဏ္ခြဲတစ္ခုအေနနဲ႔ တိုးခ်ဲ႕ဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါတယ္။

၁၈၇၀ခုမွာ ဘဂၤလားဘဏ္ကို ကမ္းနားလမ္းနဲ႔ ဆူးေလးဘုရားလမ္းေထာင့္သို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ဖြင့္လွစ္ခဲ့တယ္။ အေဆာက္အအံုတစ္ခုလံုး ျပီးစီးတာကေတာ့ ၁၉၁၄ခုမွာပါ။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၉၂၁ခုမွာ အျခားဘဏ္ (၂)ဘဏ္နဲ႔ ပူးေပါင္းျပီး Imperial Bank of India ဆိုတဲ့နာမည္နဲ႔ ေျပာင္းလဲ ဖြင့္လွစ္ခဲ့တယ္။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၉၆၃ခုမွာ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီလက္ထက္မွာ ျပည္သူပိုင္အျဖစ္ သိမ္းယူျပီး ျပည္သူ႔ဘဏ္အမွတ္ (၈) အျဖစ္ အသံုးျပဳခဲ့ပါတယ္။ လက္ရိွအခ်ိန္မွာေတာ့ ျမန္မာ့စီးပြားေရးဘဏ္ ေငြစုဘဏ္ခြဲ (၃) အျဖစ္ ဆက္လက္အသံုးျပဳေနပါတယ္။

၄) Police Commissioner Building - ၁၉၃၁ခု

ဆူးေလဘုရားလမ္းနဲ႔ မဟာဗႏၶဳလလမ္းအၾကား ကမ္းနားလမ္းေပၚမွာ ရိွပါတယ္။ တိုင္လံုးရွည္ေပါင္း (၂၂)တိုင္ သံုးထားျပီး ဂရိလက္ရာ ဗိသုကာလက္ရာ အေဆာက္အဦး ျဖစ္တယ္။

Police Commissioner Building ကို ၁၉၂၇ခုမွာ တည္ေဆာက္ခဲ့ျပီး ၁၉၃၁ခုမွာ ျပီးစီးပါတယ္။ ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္းမွာေတာ့ ဂ်ပန္ေတြရဲ႕ ကင္ေပတိုင္စခန္းအျဖစ္ သံုးခဲ့တယ္။ လြတ္လပ္ေရး ရျပီးေနာက္မွာ ရဲမင္းၾကီးရံုး၊ ေလေၾကာင္းပ်ံသန္းေရဌာနရံုးအျပင္ အျခားဌာနမ်ားရံုးအျဖစ္လည္း သံုးခဲ့ပါေသးတယ္။ ၁၉၆၅ခုမွ ၁၉၈၅ခု အတြင္းမွာ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္ပါတီရဲ႕ ဌာနခ်ဳပ္အျဖစ္ အသံုးျပဳေသးတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ရန္ကုန္တိုင္း တရားရံုးခ်ဳပ္အျပင္ အစိုးရရံုးဌာနာမ်ားအျဖစ္ ဆက္လက္ အသံုးျပဳပါတယ္။ လက္ရိွမွာေတာ့ Rosewood Yangon Hotel အျဖစ္ ဆက္လက္ရပ္တည္ေနပါတယ္။

၅) ဧရာဝတီသေဘၤာကုမၸဏီရံုးခ်ဳပ္ - ၁၉၃၁ခု

ကမ္းနားလမ္းအနီး ပန္းဆိုးတန္းလမ္းမ နေဘးမွာ ရိွပါတယ္။ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္မွာ ျမန္မာ့စီးပြားေရးဘဏ္ ဘဏ္ခြဲ (၁)ကို ေတြ႕ရပါမယ္။ ဧရာဝတီသေဘၤာကုမၸဏီကို ၁၈၆၅ခုမွာ မီးသေဘၤာ (၄)စီးျဖင့္ စတင္ေျပးဆြဲခဲ့ပါတယ္။ ကုမၸဏီမွတ္ပံုတင္ကို စေကာ့တလန္ႏိုင္ငံမွာ ျပဳလုပ္ျပီး ရံုးခ်ဳပ္ကိုေတာ့ ရန္ကုန္မွာ ထားရိွတယ္။ ၁၉၂၀ခု ေႏွာင္းပိုင္းမွာေတာ့ ကမၻာေပၚမွာ ျမစ္ေၾကာင္းသြားမီးသေဘၤာ အမ်ားဆံုးပိုင္တဲ့ ကုမၸဏီျဖစ္သည္အထိ ေအာင္ျမင္လာခဲ့တယ္။ တခ်ိန္က မြန္သူေဌးၾကီး ဦးနာေအာက္ရဲ႕ စိန္ေခၚမႈကို ခံခဲ့ရတဲ့ ႏိုင္ငံျခားသားပိုင္ သေဘၤာကုမၸဏီဆိုတာ ဧရာဝတီသေဘၤာကုမၸဏီ ပါပဲ။

ဧရာဝတီသေဘာၤကုမၸဏီရံုးခ်ဳပ္ရဲ႕ မူလအေဆာက္အအံုျဖစ္တဲ့ ႏွစ္ထပ္တိုက္ကို ဖ်က္ျပီး ငါးထပ္တိုက္အျဖစ္ အသစ္ျပန္လည္ တည္ေဆာက္ခဲ့ရာ ၁၉၃၁ခုမွာ ျပီးစီးခဲ့ပါတယ္။ ဗိသုကာပညာရွင္ကေတာ့ AG Bray လို႔ မွတ္သားရတယ္။ ဧရာဝတီသေဘၤာကုမၸဏီဟာ ဂ်ပန္ေတြ မဝင္ခင္မွာ ကုမၸဏီပိုင္ သေဘၤာအမ်ားစုကို ဂ်ပန္ေတြ အသံုးမျပဳႏိုင္ေအာင္ နစ္ျမႈပ္ဖ်က္ဆီးခဲ့ပါတယ္။ လြပ္လပ္ေရးရျပီးစ ၁၉၄၈ခု၊ ဇြန္လမွာ ကုမၸဏီကို ႏိုင္ငံပိုင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ျပီး ျပည္တြင္းေရေၾကာင္းပို႔ေဆာင္ေရးအျဖစ္ ျပင္ဆင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့တယ္။ လက္ရိွအခ်ိန္ထိ ျပည္တြင္းေရေၾကာင္းပို႔ေဆာင္ေရး အေဆာက္အဦးအျဖစ္ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။

၆) S. Oppenheimer & Co Company Showroom - ၁၈၈၅ခု

ကုန္သည္လမ္းနဲ႔ ၃၆လမ္းေထာင့္မွာ ရိွပါတယ္။ S. Oppenheimer & Co Company က ကိုယ္တိုင္ထုတ္လုပ္တဲ့ ပစၥည္းေတြအျပင္ ႏိုင္ငံျခားပစၥည္းေတြပါ တင္သြင္းေရာင္းခ်သလို ျမန္မာႏိုင္ငံထြက္ ပစၥည္းေတြကိုလည္း ျပင္ပသို႔ တင္ပို႔ပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမွ လူခ်မ္းသာေတြဟာ ကုမၸဏီမွ ေရာင္းခ်တဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံထုတ္ Underwood တံဆိပ္ လက္ႏိွပ္စက္ေတြကို ဝယ္ယူရန္အတြက္ ရန္ကုန္အထိ လာတတ္ၾကပါတယ္။

S. Oppenheimer & Co Company Showroom ကို ၁၈၈၅ခုမွာ တည္ေဆာက္ခဲ့ပါတယ္။ ကုမၸဏီဖြင့္တဲ့ႏွစ္မွာပဲ သြင္းကုန္ထုတ္ကုန္ကုမၸဏီအျဖစ္ေကာ အစိုးရကန္ထရိုက္တာအျဖစ္ေကာ နာမည္ေက်ာ္ၾကားခဲ့တယ္။ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္မွာေတာ့ ကုန္သြယ္ေရးေကာ္ပိုေရးရွင္း (၉) လက္ေအာက္သို႔ ေရာက္သြားပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ျမန္မာစီးပြားေရးေကာ္ပိုေရးရွင္းရဲ႕ ကြန္ပ်ဴတာအေရာင္းျပခန္းအျဖစ္လည္းေကာင္း၊ KMD ကြန္ပ်ဴတာအေရာင္းျပခန္းႏွင့္ သင္တန္းအျဖစ္လည္းေကာင္း အသံုးျပဳခဲ့ပါေသးတယ္။ လက္ရိွမွာ အင္းဝဘဏ္အျဖစ္ ဆက္လက္အသံုးျပဳလ်က္ ရိွပါတယ္။

၇) Misquith တူရိယာတိုက္ - ၁၉၁၅ခု

၃၇လမ္းနဲ႔ မဟာဗႏၶဳလလမ္းေထာင့္မွာ ရိွပါတယ္။ Misquith ကုမၸဏီကို အိႏၵိယႏိုင္ငံ၊ Ootacamund ျမိဳ႕မွာ စတင္တည္ေထာင္ခဲ့တယ္။ Misquith ကုမၸဏီပိုင္ တူရိယာဆိုင္တိုင္းရဲ႕ အေဆာက္အအံု ႏွဖူးစီးမွာ တူရိယာပံုျဖင့္ အမွတ္အသားျပဳေလ့ရိွပါတယ္။ R.V. Misquith ဟာ Misquith တူရိယာဆိုင္ခြဲတစ္ခုကို ရန္ကုန္ျမိဳ႕၊ ကုန္သည္လမ္းမွာ ၁၈၈၉ခုမွာ စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါတယ္။ R.V. Misquith ကြယ္လြန္ျပီးေနာက္မွာ သူ႔ရဲ႕သားျဖစ္တဲ့ Oscar F. Misquith မွ ဆက္လက္ဦးစီးခဲ့တယ္။

၁၉၁၅ခုမွာေတာ့ ရန္ကုန္ဆိုင္ခြဲကို ကုန္သည္လမ္းကေနျပီး မဟာဗႏၶဳလလမ္းသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕ဖြင့္လွစ္ခဲ့တယ္။ Misquith တူရိယာဆိုင္ရဲ႕ ထုတ္ကုန္ေတြထဲမွာ Burma Model Pianos ေတြကေတာ့ နာမည္အရဆံုးပါပဲ။ Burma Model Pianos ေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ထြက္ရိွတဲ့ ကၽြန္းသစ္ေတြကို အသံုးျပဳျပီး ျမန္မာႏိုင္ငံမွာပဲ အလုပ္ရံုတည္ေဆာက္ကာ ထုတ္လုပ္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္တယ္။ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္မွာ Misquith တူရိယာအေဆာက္အအံုကို အစိုးရဌာနမ်ားမွ အသံုးျပဳခဲ့ပါတယ္။ လက္ရိွမွာေတာ့ Myanmar Central Bank အျဖစ္ ေျပာင္းလဲဖြင့္လွစ္ထားတာကို ေတြ႕ျမင္ရပါမယ္။

၈) ဝဇီရာ House - ၁၉၀၅ခု

ပန္းဆိုးတန္းလမ္း အလယ္ဘေလာက္မွာ ရိွပါတယ္။ ေဘးမွာ ေဝယံလွ်ပ္စစ္ပစၥည္းအေရာင္းဆိုင္ ရိွတယ္။ Watson & Sons Ltd ရဲ႕ ကုန္တိုက္အျဖစ္ အသံုးျပဳခဲ့တယ္။ ႏိုင္ငံတကာက ကုန္ပစၥည္းမ်ိဳးစံုုကို တင္သြင္းေရာင္းခ်ပါတယ္။

ဝဇီရာ House ကို ခရစ္ႏွစ္ ၁၉၀၅ခုမွာ တည္ေဆာက္ခဲ့ျပီး ဒီဇိုင္နာကေတာ့ ဗိသုကာပညာရွင္ Thomas Swales လို႔ မွတ္သားရတယ္။ ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္းမွာ ကုန္တိုက္ကို ပိတ္ထားရျပီး စစ္ၾကီးျပီးေတာ့ ကုမၸဏီ ဖ်က္သိမ္းသြားတယ္။ လြတ္လပ္ေရးရျပီးေနာက္မွာ စိန္ဘရားသားကုန္တိုက္အျဖစ္ ဖြင့္လွစ္ခဲ့ေသးတယ္။ ကုန္တိုက္ကို ဦးထြန္းစိန္က ဦးစီးပါတယ္။ ၁၉၆၄ခုမွာ ျပည္သူပိုင္အျဖစ္ သိမ္းယူခဲ့ျပီး လက္ရိွမွာ အခြန္ဦးစီးဌာနမွဴးရံုးအျဖစ္ အသံုးျပဳလ်က္ရိွပါတယ္။

Ref: Yangon Heritage Trust

ခ်စ္ခင္စြာျဖင့္
ခ်မ္း - #travellerchan

Copyright © 2020 Traveller Chan. All Rights Reserved.