Local Trip

Fill your life with adventures.

ခ်စ္ရသူေတြႏွင့္သာ သြားလိုပါေသာ ပုဂံ

(မွတ္ခ်က္။ ။ ေနရာ ၈၀ ပါဝင္ျပီး မိမိႏွစ္သက္ေသာ ေနရာမ်ားကို ေရြးခ်ယ္ သြားလိုက္ပါေနာ္။ ေနရာမသိရင္ လမ္းေျပာျပေပးပါ့မယ္။)

ေအာက္တိုဘာလမွာ လႊမ္းမိုးေနသာ ဂ်ဴပီတာျဂိဳလ္ဟာ Scorpio ရာသီခြင္ဆီသို႔ ခ်ဥ္းကပ္လို႔ ေနပါျပီ။ ဘယ္လိုခ်စ္ျခင္းမ်ိဳးနဲ႔ပဲျဖစ္ျဖစ္ ခ်စ္ရသူေတြအၾကား သံေယာဇဥ္ေတြ ပိုမိုခိုင္မာေစေသာ အခိုက္အတန္႔ေလးပါ။ သည္လို အခ်ိန္မ်ိဳးကို လက္လြတ္မခံဘဲ ခ်စ္ရသူေတြႏွင့္အတူ ခရီးထြက္ျပီး ႏွလံုးသားကို အေႏြးဓာတ္ေလး ေပးလိုက္ၾကရေအာင္။

ခ်စ္ရသူေတြႏွင့္သာ သြားရမယ္ဆိုရင္ ခ်မ္းရဲ႕ စိတ္ကူးထဲမွာ လက္ခနဲ ေပၚလာတာကေတာ့ ပုဂံပါပဲ။ သြားလာေနထိုင္စားေသာက္ဖို႔ လြယ္ကူတယ္။ လက္ရိွ ရာသီဥတု အေနအထားကလည္း ကိုယ့္ဘက္မွာ ဆိုေတာ့ ဘာလိုေသးလဲ? ကဲ ခုခ်က္ျခင္းပဲ ပုဂံသြားၾကရေအာင္ေလ။

Famous Express - ၁၁,၀၀၀က်ပ္
Car Rental - ၆ေယာက္ဆန္႔ Super Custom ၄၅,၀၀၀က်ပ္ (ကိုမင္းေက်ာ္ခိုင္ - ၀၉ ၄၀၂ ၆၆၇၄၃၁)
Hotel Yadanarbon Bagan -  ၀၉ ၉၆၉ ၇၅၃၉၅၇ (သြားတုန္းက promotion ကာလမို႔ သံုးေသာင္းနဲ႔ ရတယ္။)

ပုဂံဆိုသည္မွာ ေထာင္ႏွင့္ခ်ီေသာ ေစတီပုထိုးေတြနဲ႔မို႔ ဟိုသြားရေကာင္းႏိုးႏိုး သည္သြားရေကာင္းႏိုးႏိုးနဲ႔ ဇေဝဇဝါ ျဖစ္ရတယ္။ အဲ့သည့္လို စဥ္းစားရ မၾကပ္ရေလေအာင္ ေစတီပုထိုး ရွစ္ဆယ္ကို ေျပာျပေပးသြားမယ္ေနာ္။ ဓာတ္ပံုရိုက္ကြင္းေကာင္းေကာင္းရိွမယ့္ေနရာ၊ ဘုရားဖူးဖို႔ေနရာ၊ ေရွးေဟာင္းလက္ရာ အႏုပညာလက္ရာမ်ားျဖင့္ ျပည့္ႏွက္ေနေသာေနရာ ဆိုျပီး သူ႔အစုႏွင့္သူ စိတ္ေစရာအတိုင္း ေရြးခ်ယ္ျပီး သြားလိုက္ၾကေပေတာ့။

၁) စူဠာမဏိေစတီ

ျမိဳ႕ေဟာင္းမွာရိွျပီး နရပတိစည္သူမင္း၏ ေကာင္းမႈေတာ္ ႏွစ္ထပ္ဂူလိုဏ္ဘုရား အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ နရပတိစည္သူမင္းဟာ တုရင္ေတာင္ဘက္သို႔ သြားရင္း တစ္ေနရာကေန ေတာက္ပတဲ့အေရာင္ေတြ ထြက္လာတာ ေတြ႕တယ္တဲ့။ ထိုေနရာမွာ ေစတီ တည္ျဖစ္ျပီး စူဠာမဏိေစတီရယ္လို႔ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။

၂) ဦးက်ည္ေပြ႕ေရကန္

စူဠာမဏိဘုရားဝန္းထဲမွာရိွျပီး ရင္ျပင္ရဲ႕ ဘယ္ဘက္အျခမ္းကေန သြားရင္ လမ္းသြယ္ေလးတစ္ခု ေတြ႕ရလိမ့္မယ္။ လမ္းသြယ္ေလးအတိုင္း လိုက္သြားရင္ အုတ္တံတိုင္းကာထားတဲ့ တံခါးေပါက္တစ္ခ်ပ္ ေတြ႕မယ္။ အဲ့သည့္တံခါးေပါက္ကေန ထြက္လိုက္တာနဲ႔ ပုဂံေခတ္ကတည္းက တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ဦးက်ည္ေပြ႕ေရကန္နဲ႔ တူးေျမာင္းကို ဘြားကနဲ ေတြ႕ပါျပီ။

က်စြာမင္းလက္ထက္တုန္းက အသက္ ၆၀ေက်ာ္ ရိွျပီျဖစ္တဲ့ ရဟန္းအိုၾကီးတစ္ပါး ရိွခဲ့ဖူးတယ္။ ရဟန္းအိုက တန္ပူမ်ားျပည့္ေနတဲ့က်င္းကို ၾကည့္ျပီး စာသင္ယူခ်င္စိတ္ ေပါက္လာတယ္။ စာေရးဖို႔အတြက္ က်စြာမင္းစီမွာ ကံ့ကူဆံ အလွဴခံတယ္။ က်စြာမင္းက သည္အရြယ္ၾကီးေရာက္မွ စာသင္ေနရင္ က်ည္ေပြ႕အတက္ေပါက္မွပဲ စာတတ္လိမ့္မယ္လို႔ ေလွာင္ရယ္ပစ္တယ္။ ရဟန္းအိုက ၾကိဳးစားသင္ယူရာ စာေပတတ္ေျမာက္ျပီး အမ်ားအားထားရတဲ့ က်မ္းစာေစာင္မ်ားပါ ျပဳစုႏိုင္ခဲ့တယ္တဲ့။ က်စြာမင္းက ရဟန္းအိုကို ၾကည္ညိဳသြားျပီး ဒိသာပါေမာက္ဆိုတဲ့ ဘြဲ႕အမည္ ဆပ္ကပ္ခဲ့တာ။ လူအမ်ားကေတာ့ ဦးက်ည္ေပြ႕လို႔ပဲ ေခၚၾကတယ္။ အခုရိွေနတဲ့ ေရကန္နဲ႔ တူးေျမာင္းက ဦးက်ည္ေပြ႕ အထိမ္းအမွတ္ ေနရာေတြေပါ့။

၃) ေလးမ်က္ႏွာ

မင္းနန္သူရြာ၏ ရြာဦးေစတီျဖစ္ျပီး အမတ္ၾကီး အာနႏၱသူရ ဇနီးေမာင္ႏွံမွ ၁၂၂၃ခု ဒီဇင္ဘာလ ၁၅ရက္မွာ လွဴဒါန္းခဲ့တာလို႔ သိရတယ္။ ေက်ာက္စာမွာ အမတ္ၾကီးတို႔ ဇနီးေမာင္ႏွံဟာ အာမနာကန္ရပ္မွာ ထန္းပင္စိုက္ျခင္း၊ တံတိုင္းႏွစ္ထပ္ကာျခင္း၊ စၾကၤထက္မွာ ဂူတည္ျခင္း၊ ေစတီအထြတ္ကို ေရႊျဖင့္ျပီးေသာ ထီးေတာ္ကို လွဴျခင္း၊ တရားနာရန္ ဓမၼသာလေဆာင္ ေဆာက္ျခင္း၊ သံဃာေတာ္တို႔အတြက္ ေက်ာင္းေဆာက္ျခင္း၊ ေရတြင္းေရကန္ တူးေဖာ္ျခင္း စသည့္အလွဴမ်ားပါ လုပ္ခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားတယ္။

၄) ဘုရားအမွတ္ ၄၆၇/၄၆၈

ေလးမ်က္ႏွာဘုရား၏ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္မွာ ရိွတယ္။ ဓာတ္ပံုရိုက္လို႔ သိပ္ေကာင္းတဲ့ ေနရာအျဖစ္ သည္ႏွစ္ပိုင္းမွာ ေခတ္စားလာတဲ့ အျမႊာပံုစံုတူေစတီႏွစ္ဆူပါ။

၅) နရသီဟပေတ့မင္းေကာင္းမႈဘုရား

မင္းနန္းသူရြာ ေျမာက္ဘက္အျခမ္းမွာ ရိွတယ္။ ကမၺည္းမင္စာအရ နရသီဟပေတ့မင္း၏ ကုသိုလ္ေတာ္လို႔ သိရတယ္။ သားေတာ္ေက်ာ္စြာမင္းလက္ထက္မွာ ဘုရားအလုပ္အေကၽြးျပဳရန္ လူပုဂၢိဳလ္ ႏွင့္ ေျမမ်ားကို ထပ္မံလွဴဒါန္းခဲ့ပါတယ္တဲ့။

၆) ဆင္ျဖဴရွင္ေက်ာင္းတိုက္

မင္းနန္သူရြာမွာရိွတဲ့ ဆင္ျဖဴရွင္ေက်ာင္းတိုက္ကို ပုဂံေခတ္ ဗုဒၶတကၠသိုလ္လို႔ပဲ တင္စားခ်င္တာပဲ။ ေက်ာင္းတိုက္က အက်ယ္ၾကီးပဲေလ။  ၁၄ရာစုေလာက္က ဆင္ျဖဴရွင္သီဟသူမင္းမွ ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းခဲ့တာ။ အဂၤေတပန္းတေမာ့လက္ရာေတြလည္း အေျမာက္အမ်ား က်န္ေသးတယ္။ အႏုပညာေတြကို ေလ့လာလိုရင္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဓာတ္ပံုရိုက္ကြင္းလွလွေလး ရွာခ်င္ရင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ သြားၾကည့္သင့္ပါတယ္လို႔။

၇) ဘုရားသံုးဆူ

မင္းနန္းသူရြာ ေျမာက္ဘက္မွာ ရိွတယ္။ အုတ္ခံုတစ္ခုတည္း အေပၚမွာ ကြမ္းေတာင္ေပါက္ လိုဏ္တစ္ဆင့္ဂူဘုရား  သံုးဆူကို အတန္းလိုက္ တည္ထားတာ။ ပုဂံေခတ္ေႏွာင္းလက္ရာေတြလို႔ေတာ့ မွန္းဆထားၾကတာပဲ။ အလွဴ႕ရွင္က ဘယ္သူလဲေတာ့ မသိဘူး။ အေရွ႕ဘက္ဂူနဲ႔ အလယ္ဂူမွာ နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီေတြကို တစ္ပိုင္းတစ္စ ေလ့လာႏိုင္တယ္။ အေနာက္ဘက္ဂူမွာေတာ့ နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီေတြ မေတြ႕ရဘူး။ ၾကည့္ရတာ မြန္ဂိုစစ္သည္ေတြ ဝင္လာလို႔ လက္စမသတ္ခဲ့ႏိုင္ဟန္ ရိွတယ္။ နံရံမွာ ထြင္းထားတဲ့ ဇာတာတစ္ေစာင္အရ အလွဴ႕ရွင္ သို႔မဟုတ္ ဗိသုကာပညာရွင္တစ္ဦးကို ခရစ္ႏွစ္ ၁၄၅၂ခုမွာ ေမြးဖြားခဲ့တယ္လို႔ မွန္းဆရတာပဲ။

၈) သမၻဴလ ေခၚ သံုးလူလ

မင္းနန္သူရြာမွာပဲ ရိွတယ္။ ၁၂၅၆ခု ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၅ရက္မွာ က်စြာမင္း၏ သမီးေတာ္ စျႏၵနာမဟာေဒဝီ ေခၚ သံုးလူလ မွ တည္ခဲ့တာ။ သူဟာ ဥဇနာမင္းရဲ႕ မိဖုရားလည္း ျဖစ္တယ္။ မိဖုရားသံုးလူလမွ တည္ခဲ့လို႔ သံုးလူလဘုရားလို႔ ေခၚခဲ့တယ္။ ၁၂၈၂ခုမွာ ေရးထိုးထားခဲ့တဲ့ နံရံမင္စာမွာ သမၻဴလ ဆိုျပီး မွားယြင္း ေရးထိုးမိရာကစျပီး သမၻဴလဘုရားလို႔ ေျပာင္းေခၚလာၾကတာတဲ့။

၉) နႏၵမညာ ေခၚ အနႏၱပညာ

မင္းနန္သူရြာမွာ ရိွတယ္။ ၁၃ရာစုမွာ တည္ခဲ့တဲ့ဘုရားလို႔ သိရတယ္။ ဥမင္အတြင္းမွာ ၁၂၆၀ခု ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၈ရက္ ေန႔စြဲပါ ေက်ာက္စာ တစ္ခ်ပ္ရိွတယ္။ ေက်ာက္စာအရ အနႏၱပညာဘုရားအေရွ႕ဘက္မွာ ဥမင္တစ္ခုရိွျပီး အနႏၱပညာမေထရ္ သီတင္းသံုးခဲ့ပါတယ္တဲ့။ အနႏၱပညာ ဆိုတာ အဆံုးအစမရိွေသာ ဥာဏ္ပညာ လို႔ အဓိပၸာယ္ရတယ္။

၁၀) ျပသာဒ္ၾကီး

အေနာက္ဖြားေစာရြာသို႔ သြားရာလမ္းနံေဘးမွာ ရိွတယ္။ ၁၂၄၉ခုမွာ က်စြာမင္းဟာ ဓမၼသီရိမဟာေထရ္အတြက္ ရည္စူးျပီး ေဆာက္လုပ္လွဴဒါန္းခဲ့တာတဲ့။ က်စြာမင္းဟာ ဘုရားတည္လို႔ မျပီးခင္မွာပဲ နတ္ရြာစံသြားလို႔ အျပီးမသတ္ႏိုင္ခဲ့ဘူး။ ျပႆဒါးေန႔မွာ စတည္ခဲ့တာမို႔လို႔ ျပႆဒါးဘုရားလို႔ ေခၚၾကတာ။ ေနာက္ေတာ့ ျပသာဒ္ၾကီး ျဖစ္သြားတယ္။

၁၁) ရွင္အဇၨေဂါဏဘုရား

နန္းျမင့္ေမွ်ာ္စင္ နဲ႔ သိပ္မလွမ္းလွဘူး။ ေစတီနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ သမိုင္းအေထာက္အထားေတြေတာ့ မရိွဘူးရယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘုရားဝန္းထဲမွာ အဂၢိရတ္ဖိုထိုးရာမွာ အသံုးျပဳတဲ့ ပစၥည္းေတြ ရွာေတြ႕တယ္။ အဲ့လိုနဲ႔ ရွင္အဇၨေဂါဏဘုရားရယ္လို႔ နာမည္အသစ္ ေပးလိုက္ၾကတာ။ ဘုရားရဲ႕ ပန္းခ်ီလက္ရာေတြေပၚ မူတည္ျပီး ၁၂ရာစုေႏွာင္းပိုင္းမွာ တည္ခဲ့တာလို႔ ယူဆၾကတယ္တဲ့။

၁၂) နန္းျမင့္ေမွ်ာ္စင္

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္းဘက္က အရွင္အဇၨေဂါဏဘုရား နားေလးတင္ပဲ။ ဝင္ေၾကး ၂၀၀၀က်ပ္ ေပးရျပီး Welcome drink တိုက္တယ္။ ခ်မ္းတို႔ သြားတုန္းကေတာ့ မန္က်ည္းေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္ခဲ့ရတယ္။ ေမွ်ာ္စင္ေပၚကေန ၾကည့္ရင္ ပုဂံတစ္ျမိဳ႕လံုးကို စီးမိုးျမင္ရတယ္။ ပုဂံကဘုရားေတြေပၚ တက္ခြင့္ ပိတ္ျပီးေနာက္ပိုင္းမွာ Sunset လာၾကည့္တဲ့သူ အေတာ္မ်ားတယ္။ အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံျခားသားေတြေပါ့။

၁၃) ဓမၼရာဇိကဘုရား

ဖြားေစာရြာမွာရိွျပီး ဥာဏ္ေတာ္ ၁၈၀ေပခန္႔ ျမင့္မားတဲ့ ေစတီတစ္ဆူျဖစ္တယ္။ အာရံုခံမုခ္ငါးခုနဲ႔ ေစတီပုထိုး အမ်ိဳးအစားပါ။ ၁၁၉၈ခု စက္တင္ဘာလ ၁၈ရက္မွာ ျပီးစီးခဲ့ျပီး နရပတိစည္သူမင္း၏ ေကာင္းမႈေတာ္လို႔ သိရတယ္။ ေစတီမွာ ဌာပနာဖို႔ ဓာတ္ေတာ္ေတြကို သီဟိုဠ္ကၽြန္းကေန ေတာင္းခံခဲ့ျပီး ဓာတ္ေတာ္ေလးဆူ ရခဲ့ပါတယ္တဲ့။

၁၄) ဖြားေစာအုတ္ေက်ာင္း

အေနာက္ဖြားေစာရြာဘက္မွာ ရိွတယ္။ ၁၂၉၉ခုမွာ ေစာနစ္မင္း၏ မိဖုရားၾကီး ဖြားေစာမွာ ရဟန္းသံဃာမ်ားအတြက္ အုတ္ေက်ာင္းတိုက္ကို ေဆာက္လုပ္ လွဴဒါန္းခဲ့တာ။ အုတ္ေက်ာင္းထဲမွာ သံဃာအပါး ၄၀ခန္႔ သီတင္းသံုးႏိုင္မည့္ အေဆာင္ငယ္ေလးမ်ား ထည့္သြင္း တည္ေဆာက္ထားတယ္။

၁၅) ေစတနာၾကီး

ပုဂံျမိဳ႕သစ္၏ ေတာင္ဘက္ယြန္းယြန္းမွာ ရိွပါတယ္။ ပစၥယာဆင့္ သီဟိုဠ္ပံုစံေစတီ အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ပုဂံျမိဳ႕သစ္ဘက္မွာ ထုထည္အၾကီးမားဆံုးေစတီလို႔ ေျပာႏိုင္တယ္။ ေစတီကို လက္ယာရစ္ပတ္ေလွ်ာက္တဲ့အခါ ေဘးဘက္ျခမ္းပတ္လမ္းေတြမွာ ထေနာင္းဆူးေတြ ရိွတတ္လို႔ နည္းနည္းေတာ့ သတိထားပါ။

မူလက ဟိႏၵဴဘုရားေက်ာင္း ျဖစ္ခဲ့ျပီး နားေတာင္းမ်ားမင္းလက္ထက္ ၁၂၃၆ခု၊ မတ္လ ၂၆ရက္ေန႔မွ ေစတီအျဖစ္ ေျပာင္းလဲတည္ေဆာက္ခဲ့တာပါ။ နားေတာင္းမ်ားမင္းလက္ထက္မွာ အဆံုးမသတ္ႏိုင္ခဲ့လို႔ သားေတာ္က်စြာမင္းလက္ထက္ေရာက္မွ ျပီးစီးခဲ့တယ္။ ပုဂံေခတ္တုန္းကေတာ့ စည္စနာပုထိုးလို႔ ေခၚခဲ့ဟန္ တူပါတယ္။

၁၆) ဗိုလ္ခ်ိဳမိဂူေျပာက္ၾကီး

ေလာကနႏၵာဘုရား၏ ေတာင္ဘက္ ပုဂံ-ေခ်ာက္ ကားလမ္း အေနာက္ဘက္မွာ ရိွပါတယ္။ မဟာေဗာဓိပံု ကြမ္းေတာင္ေပါက္ လိုဏ္ႏွစ္ဆင့္ဂူဘုရား အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ဂူေျပာက္ဘုရား ပတ္ပတ္လည္မွာ ျခံဳႏြယ္ေတြ ပိတ္ေနျပီး ေျမြအႏၱရာယ္ စိုးရိမ္စရာေတာ့ ရိွတယ္။ ဂူထဲကို ဝင္ၾကည့္လိုက္ရင္ သီရိဓမၼဝိလာသ ဘြဲ႕တံဆိပ္ပါ ေက်ာက္ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္မ်ားကို ဖူးေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။

၁၃ရာစုေလာက္က တည္ေဆာက္ခဲ့ဟန္ရိွျပီး ပုဂံေခတ္တုန္းက ရဟန္းသံဃာမ်ား တရားအားထုတ္ရာ ဂူေျပာက္ျဖစ္ႏိုင္သည္ဟု ခန္႔မွန္းၾကပါတယ္။ ၁၈၉၅ခုမွာ နယ္ခ်ဲ႕ဆန္႔က်င္ေရးေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ိဳအား ဂူေျပာက္ဘုရားအတြင္းမွာ ဖမ္းဆီးမိခဲ့ရာမွစျပီး ဗိုလ္ခ်ိဳမိဘုရားဟု နာမည္တြင္လာခဲ့တယ္။ မူလဘြဲ႕အမည္ကိုေတာ့ မသိရိွရေပ။

၁၇) ေလာကနႏၵာ (စြယ္ေတာ္ေလးဆူ)

ပုဂံျမိဳ႕သစ္ သီရိပစၥယာရြာ၏ ေတာင္ဘက္ယြန္းယြန္း ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနေဘးမွာ ရိွပါတယ္။ ပ်ဴ-ျမန္မာ လက္ရာ ႏွစ္မ်ိဳးေပါင္းစပ္ထားေသာေစတီ အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ အေနာ္ရထာမင္း တည္ထားခဲ့ေသာ စြယ္ေတာ္ေလးဆူေစတီမ်ားထဲမွ တစ္ဆူျဖစ္လို႔ သြားဖူးသင့္တယ္။

အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္ေလာက္မွာ တည္ေဆာက္ခဲ့တဲ့ ေစတီတစ္ဆူျဖစ္တယ္။ အေနာ္ရထာမင္းဟာ သီဟိုဠ္ဘုရင္ ဝိဇယဗာဟုမင္းထံကေန ရရိွတဲ့ စြယ္ေတာ္ကို ထပ္မံပြားယူလိုက္တယ္။ စြယ္ေတာ္ပြားကို ရတနာပန္းေတာင္ေပၚတင္ျပီး ဆင္ျဖဴကို ပင့္ေဆာင္ေစကာ အဓိဌာန္ျပီး လႊတ္လိုုက္တယ္။ ဆင္ျဖဴေတာ္ဟာ ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနေဘး သေဘၤာဆိပ္မွာ တံု႔ဝပ္ေလတယ္။ ထိုေနရာမွာပဲ စြယ္ေတာ္ပြားကို ဌာပနာျပီး စြယ္ေတာ္ေစတီတစ္ဆူ တည္ခဲ့ပါတယ္။ ရင္ျပင္မွာရိွတဲ့ ၁၂၀၇ခု ေက်ာက္စာအရ နရပတိစည္သူမင္းလက္ထက္ေလာက္က "ေလာကနန္တာ" ဟု ေခၚဆိုခဲ့ေၾကာင္း ထင္ရွားတယ္။

၁၈) ေက်ာက္စကားၾကီး

ပုဂံျမိဳ႕သစ္ရိွ ေလာကနႏၵာေစတီသို႔ သြားရာလမ္းနေဘးမွာ ရိွပါတယ္။ အေရွ႕ဖက္လိပ္ႏွင့္ အေနာက္ဖက္လိပ္ဘုရားေတြနဲ႔ မ်က္ေစာင္းထိုး ကားလမ္းတစ္ဖက္ ေလာက္မွာပါ။ ေစာလူးမင္း၏ ကုသိုလ္ေတာ္ျဖစ္သည္မွတပါး အျခားအခ်က္အလက္ေတြ ရွာမေတြ႕လို႔ သည္ေလာက္ပဲ ေရးႏိုင္ေတာ့တယ္။

၁၉) အေရွ႕ဖက္လိပ္

ေလာကနႏၵာေစတီသို႔ သြားရာလမ္းနေဘး ေက်ာက္စကားၾကီးပုထိုး၏ မ်က္ေစာင္းထိုးေလာက္မွာ ရိွပါတယ္။ ေလးေထာင့္စပ္စပ္ အုတ္ခံေပၚမွာမွ သီဟိုဠ္ပံုစံေစတီေပါက္အျဖစ္ တည္ေဆာက္ထားတာပါ။ ပုဂံေခတ္ဦး ၁၁ရာစုေလာက္က တည္ေဆာက္ခဲ့ျပီး ေစာလူးမင္း၏ ကုသိုလ္ေတာ္ဟု ယူဆထားၾကတယ္။

၂၀) အေနာက္ဖက္လိပ္

အေရွ႕ဖက္လိပ္ေစတီႏွင့္ ေဘးခ်င္းကပ္မွာ ရိွပါတယ္။ အေရွ႕ဖက္လိပ္ေစတီလိုပဲ သီဟိုဠ္ပံုစံေစတီမ်ိဳးပါပဲ။ အခ်က္အလက္၊ တည္ေဆာက္ပံု အားလံုးက အေရွ႕ဖက္လိပ္အတိုင္း ျဖစ္ျပီး မတူညီတာက အုပ္ခ်ပ္ေတြေပၚမွာ ေဝလာမဇာတ္၊ မဟာေဂါဝိႏၵဇာတ္ ႏွင့္ သုေမဓပ႑ိတဇာတ္ေတာ္ေတြကို ထည့္သြင္း ျဖည့္စြက္ထားတာပဲ ျဖစ္တယ္။

၂၁) စိမ္းညက္ညီအမ

ပုဂံ-ေခ်ာက္လမ္းမ နေဘးမွာ ရိွျပီး စိုးမင္းၾကီးအုတ္ေက်ာင္းနဲ႔ သိပ္မေဝးေတာ့ဘူး။ ကြမ္းေတာင္ေပါက္ လိုဏ္တစ္ဆင့္ဂူ အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ လက္ရာေတြအရ ၁၂ရာစုမွာ တည္ခဲ့တာလို႔ ယူဆၾကတယ္။ စိမ္းညက္ဆိုတာ မေထရ္ကို ရည္ရြယ္တာလား၊ ညီအမကို ရည္ရြယ္တာလား မသဲကြဲေပမယ့္ မင္းသမီးညီအမကို ဆိုလိုဟန္ ရွိတယ္။ စိမ္းညက္အမဘုရား အနားေလးမွာတင္ ရိွတယ္။ စိမ္းညက္အမလို မဟုတ္ဘဲ သီဟိုဠ္ပံုစံေစတီမ်ိဳးအျဖစ္ ကြဲလြဲေနတယ္။

၂၂) ေက်ာက္ျမတ္ေမာ္ ေခၚ ေက်ာက္မ်က္ေမွာ္

ပုဂံ-ေခ်ာက္ လမ္းအတိုင္း သြားရျပီး စိမ္းညက္ညီအမနဲ႔ စိုးမင္းၾကီးအုတ္ေက်ာင္း အၾကား ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနဖူးမွာ ရိွပါတယ္။ အတြင္းေစတီ၊ အျပင္ေစတီ ဆိုျပီး ေစတီႏွစ္ထပ္ႏွင့္မို႔ ထုထည္ကေတာ့ ၾကီးမားတယ္။ ဗိသုကာဒီဇိုင္းကေတာ့ ျမင္းကပါေစတနဲ႔ ေလာကနႏၵာေစတီအၾကား လက္ရာမ်ိဳးလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

အႏုရုဒၶေဒဝမင္း၏ ေကာင္းမႈေတာ္ျဖစ္ျပီး ပုဂံေခတ္ အေစာပိုင္းကာလ ေအဒီ၁၁ရာစု ႏွစ္ဦးပိုင္းေလာက္က တည္ခဲ့တာလို႔ သံုးသပ္ၾကတယ္။ အီတလီႏိုင္ငံက ဓာတ္ခြဲခန္းဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္ Dr.Frantino ရဲ႕ ဓာတ္ခြဲခန္းရလဒ္အရ ေအဒီ ၉-၁၁ၾကား ကာလလို႔ သိရတယ္။

ျမစ္ကမ္းနဖူးကေနျပီး လွမ္းေမွ်ာ္ၾကည့္ရင္ ေလာကနႏၵာေစတီကို ဖူးေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ ပတ္ဝန္းက်င္ အေနအထား အေတာ္ေလး သာယာျပီး လူရွင္းေနတတ္တယ္။ သာယာျပီး လူရွင္းေတာ့ အတြဲေတြ လာတတ္ၾကတယ္။

၂၃) စိုးမင္းၾကီးအုတ္ေက်ာင္း

ပုဂံ-ေခ်ာက္ ကားလမ္းနေဘး စိမ္းညက္ညီအမ ဘုရားအလြန္မွာ ရိွပါတယ္။ စာသင္ရဟန္းမ်ား သီတင္းသံုးႏိုင္ရန္ တည္ေဆာက္ထားေသာ ေက်ာင္းေဆာင္မ်ိဳး ျဖစ္တယ္။ အုတ္ေက်ာင္း၏ ဘုရားေဆာင္ေအာက္ထပ္တြင္ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္တစ္ဆူကို ဖူးေမွ်ာ္ႏုိင္ပါတယ္။

၁၂ရာစုမွာ တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ ဘုန္းေတာ္ၾကီးတစ္ေက်ာင္း ျဖစ္ဟန္ တူပါတယ္။ သီရိအသခၤယာ၏ သမီးေတာ္စိုးမင္း၏ ေကာင္းမႈေတာ္လို ယူဆၾကသလို ပုဂံေခတ္ေႏွာင္းမွ အျခားစိုးမင္းၾကီးတစ္ပါးဟုလည္း ယူဆၾကတာမို႔ အသိအက်ေတာ့ မသိႏိုင္ေပ။

၂၄) နဂါးရံုဘုရား

ျမင္းကပါက အပယ္ရတနာဘုရားနားမွာ ရိွတယ္။ သိပ္အလွၾကီး မဟုတ္ေပမယ့္ မုခ္ဦးကေန လိုဏ္ဘုရားအၾကားက ေလွ်ာက္လမ္းမွာ ဓာတ္ပံုရိုက္မယ္ဆိုရင္ အဆင္ေျပတယ္။ သူ႔သမုိင္းေၾကာင္းက အပယ္ရတနာဘုရားနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတာ။ က်န္စစ္သား ထြက္ေျပးတုန္းက ျမင္းကပါအရပ္မွာ ပုန္းခိုခဲ့ဖူးတယ္။ တစ္ေန႔ သူအိပ္ေနတုန္း ေျမြၾကီးတစ္ေကာင္က ပါးျပင္းေထာင္းျပီ မိုးေပးထားတယ္။ အဲ့ဒါကို အပယ္ရတနာက ေတြ႕ျပီး တစ္ခ်ိန္မွာ မင္းျဖစ္လိမ့္မယ္ နိမိတ္ဖတ္ေပးခဲ့တာ။ က်န္စစ္သား မင္းျဖစ္ေတာ့ အဲ့သည့္ေနရာမွာ နဂါးရံုဘုရား တည္းေတာ့တာပဲ။ အခ်ိန္ကေတာ့ ၁၁ရာစုေလာက္က တည္းထားတာ။

၂၅) အပယ္ရတနာ

ျမင္းကပါအရပ္မွာ ရိွျပီး စိုးမင္းၾကီးအုတ္ေက်ာင္းနဲ႔ နီးတယ္။ ၁၁ရာစုေႏွာင္းပိုင္းမွာ က်န္စစ္သားမင္းႏွင့္ အပယ္ရတနာမိဖုရားတို႔မွ လွဴဒါန္းခဲ့တာ။ ေစာလူးမင္းရန္ကေန က်န္စစ္သား ထြက္ေျပးေနရတုန္းမွာ အပယ္ရတနာမွ စားေသာက္ဖြယ္ရာေတြ လာပို႔ေပးခဲ့တဲ့ ေနရာလို႔ သိရတယ္။

၂၆) နန္းဘုရား

မႏုဟာဘုရား၏ အေနာက္ေတာင္အရပ္မွာ ရိွပါတယ္။ ကြမ္းေတာင္ေပါက္ လိုဏ္တစ္ဆင့္ဂူဘုရား အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ၁၂ရာစုေလာက္မွာ နရပတိစည္သူမင္း၏ သားမက္ေတာ္လည္းျဖစ္၊ မႏုဟာမင္း၏ ျမစ္ေတာ္လည္းျဖစ္တဲ့ နာဂသမန္းမင္းသားမွ လွဴဒါန္းခဲ့တာလို႔ သိရတယ္။ သည္ေနရာဟာ တစ္ခ်ိန္တုန္းက မႏုဟာမင္း စံျမန္းခဲ့ရာေနရာလည္း ျဖစ္တယ္။

၂၇) တိုက္ၾကီးဘုရား

မႏုဟာဘုရားကေန အေနာက္ဘက္ကို အနည္းငယ္ လွမ္းတယ္။ ကြမ္းေတာင္ေပါက္ ဂူဘုရား အမ်ိဳးအစားျဖစ္တဲ့ တိုက္ၾကီးဘုရားႏွင့္ ပတ္သတ္တဲ့ အခ်က္အလက္ကိုေတာ့ ရွာမေတြ႕ခဲ့ပါဘူး။ ဂူဘုရား အေဆာက္အအံုက လွပျပီး အတြင္းမွာ နံရံေဆးေရးမင္ကြက္ေတြက အေတာ္လွတယ္။ ေပါင္းမိုးေပၚမွာလည္း ေတြ႕ႏိုင္တယ္။ အခ်ိဳ႕ မင္ကြက္ေတြေပၚမွာ မီးေသြးနဲ႔ အရုပ္ေတြ ေလွ်ာက္ဆြဲထားတာ ေတြ႕ရတယ္။ ထိမ္းသိမ္းဖို႔ေတာ့ အမွန္ကို လိုအပ္ေနပါျပီ။

၂၈) ျမင္းကပါဂူေျပာက္ၾကီး

ျမင္းကပါ ဂူေျပာက္ၾကီးက ျမေစတီ အနီးမွာ ရိွျပီးေတာ့ ကြမ္းေတာင္ေပါက္ ႏွစ္ထပ္လိုဏ္ဂူဘုရား အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ ဂူေျပာက္ဘုရား၏ အဂၤေတပန္းလက္ရာမ်ားမွာ တင့္တယ္လွတယ္။ အတြင္းမွာရိွတဲ့ နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီမ်ားကလည္း အမ်ိဳးအစား စံုလင္လွတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေကာသလမင္း အိမ္မက္ ၁၆ခ်က္ေပါ့။ ေနာက္ထပ္ ထူးျခားတာက သဂၤါယနာတင္မွတ္တမ္းပန္းခ်ီမ်ား ေရးဆြဲထားတာပဲ ျဖစ္တယ္။

ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၁၃ခုမွာ က်န္စစ္သားမင္းႏွင့္ သမၻဴလမိဖုရားတို႔မွ ဖြားျမင္ေသာ ရာဇကုမၼရ္မင္းသားမွ လွဴဒါန္းခဲ့တာျဖစ္တယ္။ ရာဇကုမၼရ္မင္းသားဟာ ခမည္းေတာ္ မက်န္းမမာျဖစ္ေသာအခါ ေရႊဆင္းတုေတာ္ကို သြန္းလုပ္ျပီး သံဃာေတာ္ေတြေရွ႕မွာ ေရစက္ခ် အမွ်ေဝေစတယ္။ ထို႔ေနာက္ ေရႊဆင္းတုေတာ္ကို ဌာပနာျပီး ဂူေျပာက္ၾကီးဘုရားကို တည္ခဲ့ပါတယ္။

၂၉) ျမေစတီ

ျမင္းကပါရြာ ေျမာက္ဘက္အရပ္မွာ ရိွပါတယ္။ ေခတ္အဆက္ဆက္ ျပဳျပင္မြမ္းမံမႈမ်ား ရိွခဲ့လို႔ ေရွးလက္ရာေတာ့ မဟုတ္ေတာ့ေပ။

ထူးျခားခ်က္ အေနနဲ႔ ရာဇကုမၼရ္ေက်ာက္စာ ေခၚ ျမေစတီေက်ာက္စာ တည္ရိွေနတာပါပဲ။ ေက်ာက္စာကို မြန္၊ ျမန္မာ၊ ပ်ဴ၊ ပါဠိ ဆိုျပီး ဘာသာစကား ေလးမ်ိဳးနဲ႔ ေရးထိုးထားတယ္။ ထိုေက်ာက္စာကို ၁၈၈၆ခုႏွစ္တုန္းကမွ ရွာေတြ႕ခဲ့တာပါ။ ရွာေတြ႕ခဲ့သူကေတာ့ ေဒါက္တာဖိုရွမ္းမား ျဖစ္ျပီး သူဟာ သုေတသနဌာနမွ အရာရိွတစ္ဦး ျဖစ္သလို ရန္ကုန္ေကာလိပ္ရဲ႕ ပါဠိဘာသာပါေမာကၡလည္း ျဖစ္ျပန္တယ္။

ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာန၏ တူးေဖာ္မႈအရ ျမေစတီ ေနရာမွာ ၁၂ရာစုလက္ရာ ဂူဘုရားတစ္ဆူ ရိွခဲ့ရမယ္လို႔ ယူဆၾကတယ္။ ျမေစတီရဲ႕ ထီးေတာ္မွာရိွတဲ့ ဆည္းလည္းတစ္လံုးမွာပါတဲ့စာအရ မင္းတုန္းမင္းလက္ထက္ သကၠရာဇ္ ၁၂၂၄ခု (ခရစ္ႏွစ္ ၁၈၆၂) မွာ မြမ္းမံတည္ေဆာင္ခဲ့တယ္လို႔ ခန္႔မွန္းထားၾကတယ္။

၃၀) မႏုဟာ

ပုဂံ-ေခ်ာက္ ကားလမ္းမ နေဘးမွာရိွတဲ့ မႏုဟာဘုရားကို မသိတဲ့လူ မရိွပါဘူး။ စတုရန္းပံု ႏွစ္ထပ္အေဆာက္အဦးျဖစ္ျပီး ပစၥယာမ်ား အထက္မွာ ေစတီရံမ်ား ရိွပါတယ္။

မႏုဟာဘုရား၏ မ်က္ႏွာစာ ဝင္ဝင္ခ်င္းမွာ ၾကီးမားလွတဲ့ သပိတ္ၾကီး တစ္လံုးရိွတယ္။ ဂူအတြင္းမွာ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ၾကီး သံုးဆူရိွျပီး အလယ္ရုပ္ပြားေတာ္မွာ ဥာဏ္ေတာ္ ၃၃ေပခြဲ ျမင့္မားတယ္။ အရံရုပ္ပြားေတာ္မ်ားမွာ ေပ၂၀စီ အသီးသီး ျမင့္မားတယ္။ ဂူ၏ အေနာက္ဘက္မွာ ေက်ာင္းေဆာင္တစ္ေဆာင္ရိွျပီး ေလ်ာင္းေတာ္မူ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ တစ္ဆူ စံပယ္တယ္။ ေလ်ာင္းေတာ္မူရုပ္ပြားေတာ္၏ အလ်ားမွာ ေပ၆၀ေက်ာ္မွ် ရိွပါတယ္။

သထံုဘုရင္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ မႏုဟာမင္းမွ ခရစ္ႏွစ္ ၁၀၆၈ခုမွာ တည္ထားခဲ့တာျဖစ္တယ္။ မႏုဟာမင္းဟာ အေနာ္ရထာမင္း၏ အက်ယ္ခ်ဳပ္ ခံရစဥ္က ဘုရားတည္လိုစိတ္ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ အေနာ္ရထာမင္းက ခြင့္ျပဳသျဖင့္ မိမိပိုင္ဆိုင္ေသာ မေနာမယမ်က္ရြဲလက္စြပ္ကို ျမင္းကပါက သူေဌးတစ္ဦးထံ ေရာင္းခ်လိုုက္တယ္။ ၁၀၆၇ခု၊ ၾသဂုတ္လ ၁၅ရက္မွာ သီရိေဇယ်ဘံု အရပ္မွာ မႏုဟာဘုရားကို တည္ခဲ့ျပီး ၁၀၆၈ခု၊ မတ္လ ၁၂ရက္မွာ ျပီးစီးခဲ့ပါတယ္။

၃၁) ငွက္ပစ္ေတာင္

ပုဂံေရာက္ရင္ေတာ့ ငွက္ပစ္ေတာင္ဥမင္ေတြကို သြားသင့္တယ္ေနာ္။ ဥမင္ရဲ႕ မုခ္ေပါက္မွာ ထြင္းထားတဲ့ အဂၤေတပန္းလက္ရာေတြက တကယ္လွတာ။ ဓာတ္ပံုရိုက္တဲ့အခါက်ရင္ ခ်မ္းလို ကို႔ယို႔ကားယား မရိုက္ၾကပါနဲ႔။ Pose လွလွေလးေပးျပီး ရိုက္ခဲ့ၾကပါလို႔။

ပ်ဴေစာထီးမင္း တည္ခဲ့တာလို႔ ဆိုၾကေပမယ့္ ခ်မ္းကေတာ့ အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္တုန္းက လွဴဒါန္းခဲ့တဲ့ ဥမင္ေတြလို႔ပဲ ယံုၾကည္တယ္။ ဥမင္ပံုစံေတြက ရဟန္းသံဃာေတြ သီတင္းသံုးဖို႔ ေဆာက္ထားတဲ့ ပံုစံမ်ိဳး။ အနားမွာ ရွင္အရဟံအုတ္ေက်ာင္းလည္း ရိွေနေသးတယ္။ ငွက္ပစ္ေတာင္ဘုရားနဲ႔ ငွက္ပစ္ေတာင္ဥမင္က သက္သက္စီ ဆိုေပမယ့္ နီးနီးေလးပဲမို႔ ကုန္းေပၚတက္ျပီး ဘုရားပါ ဖူးခဲ့ၾကပါအံုး။

၃၂) သမီးဝွက္ဥမင္

ငွက္ပစ္ေတာင္၏ အေရွ႕ေျမာက္ဘက္မွာ ရိွတယ္။ သဲေက်ာက္ေတာင္နံရံကို ထြင္းျပီး အုတ္ရိုးမ်ားျဖင့္ကာထားတဲ့ ဥမင္လိုဏ္အမ်ိဳးအစားျဖစ္တယ္။ အထဲဝင္ၾကည့္တာ ဝဂၤဘာအတုိင္းပဲ။ လိုဏ္တစ္ခန္းနဲ႔တစ္ခန္းက ဆင္တူရိုးမွားေတြ။ ၁၂ရာစု၊ နရပတိစည္သူမင္းလက္ထက္မွာ ရဟန္းသံဃာေတြ သီတင္းသံုးတဲ့ဥမင္လို႔ ယူဆထားတယ္တဲ့။ ပါးစပ္ရာဇဝင္မွာေတာ့ ပ်ဴေစာထီးမင္းလက္ထက္တုန္းက သမီကညာေတြကို ဝွက္ထားတဲ့ဂူလို႔ ဆိုထားတယ္။

၃၃) ေက်ာက္ဂူဥမင္

ေညာင္ဦးျမိဳ႕အျပင္ ကုန္းေတာ္ၾကီးဂူဘုရားကေန ထပ္သြားရေသးတယ္။ ထုထည္ၾကီးမားျပီး ခန္႔ခန္႔ျငားျငားရိွေပမယ့္ လူအေရာက္အေပါက္ နည္းလြန္းတယ္။ သဲေက်ာက္ကမ္းပါးယံကို ထြင္းျပီး အုတ္ေတြ၊ ေက်ာက္ေတြနဲ႔ ေဆာက္ထားတာ။ ေက်ာက္ဂူရဲ႕ အဂၤေတလက္ရာေတြက အရမ္းလွတာမို႔ တသသ ျဖစ္ရတယ္။ ဥမင္ေရွ႕မွာ အသဲတစ္ျခမ္းပံု ျဖစ္ေနတဲ့ သစ္ပင္တစ္ပင္ရိွတယ္။

၃၄) ကုန္းေတာ္ၾကီးဂူဘုရား

ေညာင္ဦးျမိဳ႕အေက်ာ္ နတ္သမီးကမ္းပါး၏ အေရွ႕ေတာင္ဘက္ ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနေဘးမွာ ရိွတယ္။ ေအးျမတ္သူ ဓာတ္ပံုရိုက္သြားတဲ့ ဘုရားပါ။ အေပၚတက္ခြင့္ ပိတ္ထားတာ မေတြ႕ေသးတာနဲ႔ ခပ္သြက္သြက္ တက္ၾကည့္ပလိုက္တယ္။ ရႈခင္းေတြက မျပန္ခ်င္ေလာက္ေအာင္ ညိႈ႕ယူတယ္။ တကယ္ေျပာတာ။ သက်မုနိဘုရားနဲ႔ ေရႊသပိတ္ဘုရားကို လွမ္းျမင္ေနရတယ္။ ဧရာဝတီျမစ္ထဲမွာ သေဘၤာေတြ ျဖတ္သြားတာ ထိုင္ၾကည့္လို႔ ေကာင္းမွေကာင္း။ ခရီးလွမ္းေပမယ့္ အမွန္အကန္ ဓာတ္ပံုရိုက္လို႔ ေကာင္းတဲ့ေနရာမို႔လို႔ သြားၾကည့္ေစခ်င္လိုက္တာ။

၃၅) သက်မုနိ

သက်မုနိ ဘုရားကေန ကုန္းေတာ္ၾကီးဂူဘုရားကို တက္တဲ့ ေရွးေခတ္အုတ္ေလွကားေလးက သာသာယာယာေလး။ နရပတိစည္သူမင္းရဲ႕ ေကာင္းမႈေတာ္လို႔ သိရတယ္။

၃၆) ေရႊသပိတ္ဘုရား

ေရႊသပိတ္ဘုရားလို႔ ဆိုေပမယ့္ ထံုးသဃၤန္းကပ္ထားတဲ့ ေစတီတစ္ဆူပါ။ သက်မုနိဘုရားနဲ႔ အင္မတန္ နီးတာ။ သူမ်ားေတြ ဓာတ္ပံုရိုက္ထားတာ အေတာ္လွတယ္။ ခ်မ္းတို႔ သြားရိုက္တုန္းက အလင္းေသခ်ာ မခ်ိန္မိလို႔ ေဖြးဆြတ္ျပီးေတာ့ ဘုရားနဲ႔ေကာင္းကင္က တစ္ေရာင္တည္း ျဖစ္သြားတယ္။ နရပတိစည္သူမင္းရဲ႕ မိဖုရား ေဝဠဳဝတီတည္းထားတာလို႔ သိရတယ္။ ေရႊသပိတ္ဘုရားရဲ႕ ေအာက္ဘက္မွာ သဲေက်ာက္လိုဏ္ဂူတစ္ခုရိွတယ္။ အဲ့သည့္ထဲက ထြက္ရင္ ဧရာဝတီျမစ္ဆိပ္ကို တန္းေရာက္ေရာ။

၃၇) ဆပဒေစတီ

ေညာင္ဦးျမိဳ႕အဝင္ အေနာ္ရထာလမ္းခြဲမွာ ရိွတယ္။ ေဒသခံေတြကေတာ့ ဘုရားနီလို႔ ေခၚတယ္။ ပုဂံေခတ္ နရပတိစည္သူမင္းလက္ထက္မွာ ဆပဒဘြဲ႕အမည္ရ သာမေဏတစ္ပါးရိွတယ္။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၇၀ခုမွာ ဆပဒသာမေဏဟာ ဆရာျဖစ္သူ ဥတၱရာဇီဝမေထရ္ႏွင့္အတူ သီဟိုဠ္ႏိုင္ငံ (သီရိလကၤာႏိုင္ငံ)သို႔ ၾကြခ်ီျပီး ရဟန္းခံခဲ့တယ္။ သီဟိုဠ္မွာ ၂ႏွစ္ သီတင္းသံုးျပီးေတာ့ ဥတၱရာဇီဝမေထရ္၊ ရွင္သီဝလိ၊ ရွင္တာမလိႏၵ၊ ရွင္အာနႏၵာ ႏွင့္ ရွင္ရာဟုလာ မေထရ္တို႔ႏွင့္အတူ ပုဂံကို ျပန္ၾကြလာပါတယ္။ ပုဂံကို ျပန္ေရာက္ေတာ့ သီဟိုဠ္သံဃာ့အဖြဲ႕ကို ထူေထာင္ျပီး သာသနာျပဳလုပ္ငန္းေတြ လုပ္ၾကတယ္။ ဆပဒေစတီဟာ ဆပဒမေထရ္ရဲ႕ ကုသိုလ္ေတာ္ေတြထဲက တစ္ဆူျဖစ္ပါတယ္။

၃၈) မ်က္ေတာ္ေျပဘုရား

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္း၏ ေျမာက္ဘက္ ဗူးဘုရားသို႔ သြားရာလမ္းမွာရိွတယ္။ က်န္စစ္သားမင္း၏ ေကာင္းမႈေတာ္ဘုရားပါတဲ့။ ေကာဇာသကၠရာဇ္ ၄၄၈ခုေလာက္က သက္မင္းကတံုက က်န္စစ္သားမင္းကို ပုန္ကန္တယ္တဲ့။ သက္မင္းကတံုကို ဖမ္းဆီးျပီး ကြပ္မ်က္မယ္ျပဳရာ ရွင္အရဟံမေထရ္က အသက္ခ်မ္းသာေပးဖို႔ ေဖ်ာင္းျဖခဲ့တယ္။ ရွင္အရဟံရဲ႕ ေဖ်ာင္းျဖမႈေၾကာင့္ အမ်က္ေျပခဲ့တဲ့ အထိမ္းအမွတ္ အေနနဲ႔ မ်က္ေတာ္ေျပဘုရားကို တည္ခဲ့တာလို႔ သိရတယ္။

၃၉) ေရႊစည္းခံု (စြယ္ေတာ္ေလးဆူ)

ေညာင္ဦးျမိဳ႕ အေနာက္ေတာင္ဘက္အျခမ္း ဧရာဝတီျမစ္ကမ္း အနီးမွာ ရိွတယ္။ အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္ ၁၀၆၀ခု ဇန္နဝါရီလ ၁၄ရက္ေန႔မွာ စတင္တည္ျပီး က်န္စစ္သားမင္းလက္ထက္ ၁၀၉၀ခု ဧျပီလ ၁၅ရက္မွာ ျပီးစီးတယ္တဲ့။ ေစတီတည္ဖို႔အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ေက်ာက္ခ်ပ္ေတြကို တုရင္းေတာင္ကေနျပီးေတာ့ လူတန္းၾကီးသံုးသြယ္နဲ႔ လက္ဆင့္ကမ္း သယ္ခဲ့ၾကတာ။ ေစတီထဲမွာ သေရေခတၱရာက ရခဲ့တဲ့ ေဂါတမျမတ္စြာဘုရား၏ နဖူးသင္းက်စ္ေတာ္၊ တရုတ္ျပည္မွ ပင့္ေဆာင္လာတဲ့ ျမဆင္းတုေတာ္၊ သီဟိုဠ္မွ ပင့္ေဆာင္လာတဲ့ ျမတ္စြာဘုရား၏ စြယ္ေတာ္ပြား တစ္ဆူကို ဌာပနာထားတယ္။

၄၀) သက္ေတာ္ဂူေက်ာင္း

ေရႊစည္းခံုေစတီရဲ႕ ေက်ာက္နဂါးရုပ္တု ရိွတဲ့အေပါက္ကေန ထြက္ျပီး ဘက္ဘက္လမ္းအတိုင္း လိုက္သြားရင္ သက္ေတာ္ဂူေက်ာင္းကို ေတြ႕ရလိမ့္မယ္။ အဲ့သည့္က ျခေသၤ့ႏွစ္ေကာင္အဂၤေတရုပ္က အၾကီးၾကီးပဲ။ ဓာတ္ပံု သြားရိုက္ၾကပါလို႔။

၄၁) ျခေသၤ့တံခါး

သက္ေတာ္ဂူေက်ာင္းကေန ဧရာဝတီျမစ္ဆိပ္ကို ဆင္းတဲ့ ေလွကားမွာ ျခေသၤ့ရုပ္တစ္ရုပ္ရိွတယ္။ ေမးၾကည့္တာ ေဒသခံေတြက မသိၾကဘူး။ သြားခ်င္ရင္ Google Map မွာ Lion Gate Nyaung-U ဆိုျပီး ရွာၾကည့္ပါ။ ျပီးရင္ Direction point ေထာက္ျပီး သြားေပေတာ့။ ဆည္းဆာခ်ိန္ကို မွန္းျပီး သြားေစခ်င္တာ။ ဧရာဝတီျမစ္ဆိပ္ထိ ဆင္းသြားျပီး ေအးေအးလူလူ ေနဝင္တာ ထိုင္ၾကည့္လို႔ အရမ္းေကာင္းတယ္။

၄၂) က်န္စစ္သားဥမင္

ေညာင္ဦးျမိဳ႕ ေရႊစည္းခံုေစတီ၏ ေတာင္ဘက္ ေစာင္းတန္း အဆင္းလမ္းရဲ႕ အေနာက္ဘက္ျခမ္းမွာ ရိွတယ္။ က်န္စစ္သား ပုန္းေအာင္းခဲ့တဲ့ ဥမင္လို႔ ပါးစပ္ရာဇဝင္မွာ ဆိုထားတယ္။ တကယ္က ရဟန္းသံဃာေတြ သီတင္းသံုးတဲ့ ဥမင္လိုဏ္ဂူၾကီးပါတဲ့။ ဥမင္ထဲက နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီေတြကို ၾကည့္ျပီး အေနာ္ရထားမင္းလက္ထက္ ၁၁ရာစုေလာက္က တည္ထားတာလို႔ ခန္႔မွန္းထားၾကတာ။

၄၃) အလိုေတာ္ျပည့္

ေညာင္ဦးျမိဳ႕ ထီးလိုမင္းလိုေစတီ အနီး အေနာ္ရထာလမ္းမနေဘးမွာ ရိွတယ္။ ၁၁ရာစု၊ က်န္စစ္သားမင္း နန္းတက္ကာစမွာ တည္ထားတာတဲ့။ က်န္စစ္သား စစ္သူၾကီးဘဝတုန္းက စစ္မထြက္ခင္ သည္ေနရာမွာ အဓိဌာန္ျပဳ ဆုေတာင္းခဲ့တယ္တဲ့။ ဆုေတာင္းျပည့္ျပီး စစ္ေအာင္ခဲ့တဲ့အတြက္ ရွင္အရဟံမေထရ္ျမတ္ႏွင့္ တိုင္ပင္ကာ သည္ေနရာမွာ ေစတီ တည္ထားခဲ့တာပါ။

၄၄) ဝက္ၾကီးအင္းဂူေျပာက္ၾကီး

ေညာင္ဦးျမိဳ႕ ဝက္ၾကီးအင္းေက်းရြာ အေရွ႕ဘက္ျခမ္းမွာ ရိွတယ္။ အိႏၵိယက မဟာေဗာဓိေစတီပံုစံ လိုဏ္ႏွစ္ဆင့္ဂူဘုရား အမ်ိဳးအစားပါ။ ၁၃ရာစုေလာက္က နားေတာင္းမ်ားမင္း၏ ကုသိုလ္ေတာ္လို႔ ယူဆထားတယ္။

၄၅) တမာပင္တန္း

ပုဂံေရာက္လို႔မွ တမာပင္တန္းေတြနဲ႔ ဓာတ္ပံု မရိုက္ခဲ့ရဘူးဆိုရင္ ေခတ္ေနာက္က်သြားလိမ့္မယ္ေနာ္... Pose ေပးေနတုန္း ကားေတြ၊ ဆိုင္ကယ္ေတြ လာလို႔ ေရွာင္လိုက္၊ ယာဥ္ေတြ ရွင္းသြားရင္ ျပန္တက္ရိုက္လိုက္နဲ႔ ခြီေနရတာကေတာ့ အမွတ္တရပါပဲ။

၄၆) ထီးလိုမင္းလိုဘုရား

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္းက ေညာင္ဦးျမိဳ႕သို႔သြားရာ ကားလမ္းမနေဘးမွာ ရိွတယ္။ နရပတိစည္သူမင္းလက္ထက္မွာ တည္ျပီး နားေတာင္းမ်ားမင္းလက္ထက္မွာ ျပီးတယ္လို႔ သိရတယ္။ ပါးစပ္ရာဇဝင္အရ နရပတိစည္သူမင္းဟာ ေသအံ့မူးမူး အခ်ိန္အထိ အိမ္ေရွ႕မင္းသား မေရြးရေသးဘူးတဲ့။ နတ္ရြာမစံခင္ နန္းေတာ္လႊဲအပ္ဖို႔အတြက္ သားငါးပါးကို ဝိုင္းထိုင္ေစျပီး အလယ္မွာ ထီးျဖဴစိုက္ျပီး အဓိဌာန္ျပဳတယ္။ ထီးျဖဴက နားေတာင္းမ်ားမင္းျဖစ္လာမယ့္ ေဇယ်သိခၤမင္းသားဘက္ကို ညႊတ္က်ခဲ့တယ္။ ထီးကလဲလိုလား မင္းကလဲလိုလားတဲ့မင္း ဆိုျပီး ထီးလိုမင္းလိုမင္း လို႔လဲ ေခၚၾကတယ္။ သူတည္ခဲ့လို႔ ထီးလိုမင္းလိုဘုရားလို႔ ေခၚၾကတာတဲ့။

၄၇) ဘုရားအမွတ္ - ၁၈၁၈

ထီးလိုမင္းလိုဘုရားရဲ႕ အေနာက္ဘက္မွာ ရိွတယ္။ ေစတီက ညီေနာင္ပံုစံမ်ိဳး။ ပံုစံတူ အၾကီးအေသးေစတီ ႏွစ္ဆူ ျဖစ္ေနတာ။ ဓာတ္ပံုရိုက္လို႔ ေကာင္းတယ္။

၄၈) ဥပါလိသိမ္

ထီးလိုမင္းလိုဘုရားအနား ပုဂံ-ေညာင္ဦးသြား ကားလမ္းမ နံေဘးမွာ ရိွတယ္။ ဥပါလိမေထရ္က ပုဂံရာဇဝင္မွာ ၂ပါး ထင္ရွားေက်ာ္ၾကားဖူးတယ္။ အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္မွာ တစ္ပါး၊ နားေတာင္းမ်ားမင္းႏွင့္ က်စြာမင္း မင္းဆက္၂ဆက္မွာ တစ္ပါး ေပၚေပါက္ဖူးတယ္။ အခု ေတြ႕ရတဲ့ ဥပါလိသိမ္ကိုေတာ့ ဘယ္ဥပါလိမေထရ္က သိမ္သမုတ္ေပးခဲ့တာလဲ မေသခ်ာၾကဘူးတဲ့။ မူလဥပါလိသိမ္က ပ်က္စီးသြားျပီးမို႔ ကုန္းေဘာင္ေခတ္တုန္းက အသစ္ျပန္ေဆာက္ထားရတာ။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဘယ္ႏွစ္ရာစုေလာက္က သိမ္လဲ ဆိုတာ တိတိပပ မေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။

၄၉) ေခမဂၤဘုရားစု

ပုဂံ-ေညာင္ဦး ကားလမ္းမ နံေဘးေလးတင္ပဲ။ ထူးျခားတဲ့ အျဖစ္အခ်က္ တစ္ခု ေခမဂၤဘုရားစုထဲက တစ္ဆူျဖစ္တဲ့ ဘုရားအမွတ္ ၁၈၄၄မွာ ရိွခဲ့ဖူးတယ္။ ကိုလိုနီေခတ္ ၁၈၉၉ခုေလာက္က ဂ်ာမန္လူမ်ိဳး Th H Thoman နဲ႔ Dr Fritz Von Noetlin တို႔ေပါင္းျပီး ဝက္ၾကီးအင္းဂူေျပာက္ၾကီးဘုရားက နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီ ေရးဆြဲထားတဲ့ အဂၤေတခ်ပ္ကို လႊနဲ႔ ျဖတ္ယူၾကတယ္။ ဖြားေစာရြာသူၾကီးဦးထြန္းက ေတြ႕ျပီး တားျမစ္တယ္တဲ့။ ျပီးေတာ့ ေခမဂၤဘုရားစုထဲက ဘုရားအမွတ္ ၁၈၄၄မွာ ေနာက္မလုပ္ဖို႔ ခံဝန္ကတိ ထိုးခိုင္းခဲ့တယ္။ ထိုအမႈကို ပခုကၠဴအေရးပိုင္းကို တိုင္လိုက္တယ္။ အေရးပိုင္က သူတို႔ကို ျပည္ဝင္ခြင့္ ပိတ္လိုက္တယ္တဲ့။

၅၀) ေတာင္ဘီရြာ ေရွးေဟာင္းေက်ာင္းတိုက္

ပုဂံမွာသာတဲ့လ ရုပ္ရွင္ရိုက္ခဲ့တဲ့ ေရွးေဟာင္းေက်ာင္းတိုက္ၾကီးပါ။ မင္းအိုခ်မ္းသာဘုရား မေရာက္ခင္ ဥပါလိသိမ္အလြန္ ေညာင္ဦးကားလမ္းမ နံေဘး ေတာင္ဘီရြာထိပ္မွာ ရိွတယ္။

၅၁) နတ္ေထာင့္ေက်ာင္းတိုက္

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္းရဲ႕ ေတာင္ဘီရြာ ေျမာက္ဘက္ ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနဖူးမွာ ရိွတယ္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္တုန္းက တည္ခဲ့တဲ့ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းတစ္ေက်ာင္းပါ။ တင့္တယ္လွပတဲ့ သစ္သားပန္းပု အႏုအရြလက္ရာ အစံုအလင္နဲ႔ ပန္းပုရုပ္စံုေက်ာင္းေတာ္ၾကီးေပါ့။

၅၂) ဗူးလယ္သီး

အလိုေတာ္ျပည့္ေစတီရဲ႕ ေတာင္ဘက္အရပ္မွာ ရိွတယ္။ ၁၁ရာစုေလာက္က တည္ေဆာက္ခဲ့တာလို႔ ပညာရွင္မ်ားက ဆိုတယ္။ အရင္က ဗူးလယ္သီးေစတီေပၚတက္ျပီး ဆည္းဆာၾကည့္ရင္ သိပ္လွတာ။ လူလည္း ရွင္းေတာ့ ေအးေအးလူလူလဲ ရိွတယ္။ အခုေတာ့ အေပၚတက္ခြင့္ ပိတ္လိုက္ပါျပီ။

၅၃) ရြာေဟာင္းၾကီး

၅၄) မင္းအိုခ်မ္းသာ

အာနႏၵာပုထိုးေတာ္ၾကီး အနီးမွာရိွတယ္။ ေရာက္တုန္းေရာက္ခိုက္ ေစတီရင္ျပင္ေပၚ တက္ၾကည့္ျပီး တစ္ပတ္ပတ္ခဲ့ပါ။ ေစာင္းတန္းကေန ေစတီကို အက်ယ္ရႈေထာင့္ အေနနဲ႔ လွမ္းျပီး ဓာတ္ပံုရိုက္ လို႔ရသလို ရင္ျပင္ကေန ဇရပ္ေနာက္ခံနဲ႔ ဓာတ္ပံုရိုက္ရင္လည္း လွတယ္။ က်န္စစ္သားမင္း၏ ေကာင္းမႈေတာ္ ျဖစ္ျပီး သိန္းခိုမင္းမွ ဆက္သထားတဲ့ ဗုဒၶ၏ သရီရဓာတ္ေတာ္ ကိုးဆူကို ဌာပနာထားတယ္လို႔ သိရတယ္။

၅၅) အာနႏၵာဘုရား (အႏုမွာ အာနႏၵာ)

ျမိဳ႕ေဟာင္းမွာရိွတဲ့ အာနႏၵာဘုရားကို မသိတဲ့လူ မရိွပါဘူး။ က်န္စစ္သားမင္း၏ ကုသိုလ္ေတာ္ ျဖစ္ျပီး ၁၀၉၀ခုမွာ တည္ထားတာလို႔ သိရတယ္။ က်န္စစ္သားမင္းလက္ထက္တုန္းက နႏၵမူလိုဏ္ဂူမွာ သီတင္းသံုးေနတဲ့ ရဟႏၱာေတြ ၾကြခ်ီလာခဲ့ဖူးတယ္။ ရဟႏၱာေတြ မိန္႔ၾကားတဲ့ နႏၵမူလိုဏ္ဂူရဲ႕ သာယာပံုကို ႏွစ္သက္မိျပီး အာနႏၵာဘုရားကို တည္ထားခဲ့တာပါတဲ့။ ဟိုးတုန္းက အာနႏၵာပုထိုးေတာ္ၾကီးမွာ နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီေတြမွ အမ်ားၾကီးပဲရယ္။ အဲ့ဒါ ထံုးသုတ္လိုက္လို႔ ပ်က္စီးျပီး ခုမရိွေတာ့ဘူး။

၅၆) အာနႏၵာအုတ္ေက်ာင္း

အာနႏၵာဘုရားရဲ႕ ေျမာက္ဘက္အျခမ္းမွာ ရိွတယ္။ ၁၈ရာစု ကုန္းေဘာင္ေခတ္လက္ရာ အုတ္တိုက္ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းပါ။ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးကို ၁၇၅၈ခု ဇြန္လ ၂၁ရက္ေန႔မွာ ေရျမိန္ရြာ အရွင္သုဓမၼလကၤရ ထံ ေရစက္ခ် လွဴဒါန္းခဲ့တာပါ။ ေက်ာင္းတိုက္ ေဆာက္လုပ္ရာမွာ တာဝန္ယူ ၾကီးၾကပ္သူက ဥတၱနရာဇာ ျဖစ္ပါတယ္။

၅၇) မဟာေဗာဓိေစတီ

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္းမွာရိွျပီး ပုဂံေရႊနန္းေတာ္နဲ႔ သိပ္မေဝးေတာ့ဘူး။ နားေတာင္းမ်ားမင္း၏ ေကာင္းမႈေတာ္ေစတီတစ္ဆူပါ။ ၁၂၁၅ခုမွာ စတည္ျပီး ၁၂၁၆ခု မတ္လ ၂၆မွာ ျပီးစီးသြားတာ။ ဗုဒၶဂယာမွာရိွတဲ့ မဟာေဗာဓိေစတီ ပ်က္စီးယိုယြင္းေနသျဖင့္ သြားေရာက္ျပင္ဆင္ လွဴဒါန္းခဲ့ၾကတယ္။ အဲ့သည့္ကေနျပီး မဟာေဗာဓိေစတီရဲ႕ ဗိသုကာနည္းပညာကို ရရိွခဲ့တယ္လို႔ ဆိုထားတယ္။ ထိုနည္းပညာကို အသံုးျပဳျပီး ပုဂံမွာလည္း မဟာေဗာဓိေစတီကို တည္ထားတာပါတဲ့။

၅၈) အတြင္းစည္းခံုေစတီ

က်န္စစ္သားမင္းတည္တယ္လို႔ ေျပာၾကသလို ကြမ္းေဆာင္မင္း တည္တယ္လို႔လည္း ဆိုထားျပန္တယ္။ မ်က္ေတာ္ေျပဘုရား ရာဇဝင္မွာပါတဲ့ ရခိုင္ဘုရင္ သက္မင္းကတံုနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ေနတယ္။ က်န္စစ္သားမင္းဟာ သက္မင္းကတံုကို ပုန္ကန္မႈနဲ႔ ကြပ္မ်က္မယ္ လုပ္စဥ္မွာ ရွင္အရဟံမေထရ္ျမတ္က အတိတ္ဘဝက ဆုပန္ဖက္ေတြ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာျပီး တားျမစ္ဖူးတယ္။ ေရွးဘဝ ဆုပန္ဖက္ေတြကေတာ့ ရွင္အရဟံ၊ က်န္စစ္သားမင္း၊ အေလာင္းစည္သူ၊ မင္းမဟာဂီရိနတ္ ႏွင့္ သက္မင္းကတံု တို႔ ျဖစ္ၾကတယ္တဲ့။ ရွင္အရဟံမေထရ္ရဲ႕ ဆင့္ေခၚမႈေၾကာင့္ မင္းမဟာဂီရိနတ္က ကိုယ္ထင္ျပျပီး ဟုတ္မွတ္ေၾကာင္း ေထာက္ခံခဲ့တယ္။ သူတို႔ ငါးေယာက္ စုခဲ့ၾကတဲ့ ထိုေနရာမွာ ေရႊစည္းခံုပံုစံတူ ေစတီတစ္ဆူ တည္ျပီး အတြင္းစည္းခံုေစတီဟု ဘြဲ႕အမည္ ေပးခဲ့တာပါတဲ့။ သမိုင္းအေထာက္အထားေတာ့ မရိွဘူးေပါ့။

၅၉) ဗူးဘုရား

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္း ေျမာက္ဘက္အျခမ္း ဧရာဝတီျမစ္ကမ္းနဖူးမွာ ရိွတယ္။ ၉ရာစုေလာက္က ပ်ဴေစာထီးမင္း တည္ခဲ့တဲ့ဘုရားလို႔ ဆိုထားတယ္။ ပ်ဴေစာထီးမင္းက ဗူးရိုင္းပင္ အမ်ားအျပား ေပါက္ရာ အရပ္ကို ရွင္းလင္းျပီး ဗူးသီးပံုသ႑ာန္ေစတီ တည္ထားခဲ့လို႔ ဗူးဘုရားလို႔ ေခၚတာပါတဲ့။

၆၀) ပိဋကတ္တိုက္

သရပါဂိတ္ရဲ႕ အေနာက္ဘက္မွာ ရိွတယ္။ ၁၁ရာစု၊ အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္ေလာက္က သုဝဏၰဘူမိသထံုျပည္က ပင့္ေဆာင္လာတဲ့ ပိဋကတ္သံုးပံု ထားရိွရာ အုတ္တိုက္ျဖစ္တယ္။ ဘိုးေတာ္ဘုရားလက္ထက္ ၁၇၈၃ခုမွာ ပိဋကတ္တိုက္ရဲ႕ ေထာင့္ေဒါင္းရင္းမ်ားကို အသစ္ျပဳျပင္မြမ္းမံခဲ့တယ္တဲ့။ ဒါ့ေၾကာင့္ ပုဂံေခတ္လက္ရာထဲမွာမွ ကုန္းေဘာင္ေခတ္လက္ရာကို ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္။ 

၆၁) သံေတာ္ၾကားဘုရား

ပိဋကတ္တိုက္နဲ႔ ေရႊဂူၾကီးဘုရားနားမွာ ရိွတယ္။ နရသီဟပေတ့မင္းလက္ထက္ ၁၂၈၄ခုမွာ တည္ထားတာပါတဲ့။ အဲ့သည့္အခ်ိန္တုန္းက တိုင္းျပည္က မျငိမ္မသက္နဲ႔ရယ္။ မြန္ဂိုေတြနဲ႔ စစ္ျဖစ္ေနခ်ိန္ေပါ့။ ဘုရင့္အသံေတာ္ ၾကားႏိုင္ေလာက္တဲ့ ေနရာမွာ တည္ထားတာမို႔လို႔ သံေတာ္ၾကားဘုရားလို႔ ေခၚတာပါတဲ့။ သံေတာ္ၾကားဘုရားဆိုတာ ေပ၂၀ျမင့္တဲ့ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္ကို ညႊန္းဆိုတာပါ။ ရုပ္ပြားေတာ္ တည္ေဆာက္ရာမွာ အသံုးျပဳထားတဲ့ ေက်ာက္တံုးေတြက ပုပၸါးအရပ္က ထြက္တဲ့ ေခ်ာ္ေက်ာက္ေတြပါတဲ့။

၆၂) ေရႊဂူၾကီးဘုရား ေခၚ နန္းဦးဘုရား

ပုဂံျမိဳ႕အဝင္ သရပါတံခါး၏ အတြင္းပိုင္း အေနာက္ဘက္မွာ ရိွတယ္။ ေရႊဂူၾကီးဘုရားကို အေလာင္းစည္သူမင္း နန္းတက္ကာစ ၁၁၃၁ခု ေမလ ၁၇ရက္မွာ တည္ခဲ့တာ။ ၇လအၾကာ ဒီဇင္ဘာလ ၁၇ရက္မွာ ျပီးစီးတယ္။ နန္းဦးေစတီအျဖစ္ တည္ခဲ့တာမို႔လို႔ နန္းဦးေစတီ လို႔လည္း ေခၚၾကတယ္။

၆၃) သဗၺညဳ (အျမင့္မွာ သဗၺညဳ)

နတ္ေလွာင္ေက်ာင္း နားေလးတင္ပါပဲ။ ၁၂ရာစုေလာက္တုန္းက အေလာင္းစည္သူမင္း တည္ထားခဲ့တာပါတဲ့။ ေရွးတုန္းက သံဃာေတာ္ေတြ ပရိယတၱိစာေပ ေလ့လာဖို႔နဲ႔ ပိဋကတ္တိုက္ အေနနဲ႔ အသံုးျပဳဖို႔ လွဴဒါန္းထားတာ။ ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ သဗၺညဳတဥာဏ္ေတာ္ကို ရည္မွန္းျပီး သဗၺညဳဂူဘုရားလို႔ ဘြဲ႕နာမည္ ေပးခဲ့ပါတယ္။

၆၄) မဟာေစတီ

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္းဘက္က နတ္ေလွာင္ေက်ာင္းနဲ႔ ငကၽြဲနားေတာင္းဘုရား အေရွ႕နားေလးတင္ပဲ။ နတ္ေလွာင္ေက်ာင္းရဲ႕ ေလသာျပတင္းေပါက္မွာ ထိုင္ျပီး မဟာေစတီကို ေနာက္ခံထားရိုက္ရင္ တကယ္လွတာ။ အရင္ကဆို မဟာေစတီေပၚတက္ျပီး Sunset ၾကည့္လို႔ရတယ္။ ဟိုတေလာက ႏိုင္ငံျခားသားေတြ ဟိုဘုရားေပၚက ျပဳတ္က်လိုက္ သည္ဘုရားေပၚက ျပဳတ္က်လိုက္နဲ႔ ေသကုန္ၾကလို႔ ခုေတာ့ ဘယ္ဘုရားေပၚမွ တက္ၾကည့္ခြင့္ မရိွေတာ့ဘူး။

၆၅) ငကၽြဲနားေတာင္း

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္းမွာရိွျပီး နတ္ေလွာင္ေက်ာင္း၏ အေနာက္ဘက္ေလးတင္ပဲ။ ပ်ဴေခတ္ေစတီပုထိုးေတြနဲ႔ ဆင္တူတယ္။ ေတာင္သူၾကီးမင္းလက္ထက္ ၁၀ရာစုေလာက္က တည္ထားၾကတာ။ သူရဲစဥ့္ပုထိုးလို႔လည္း ေခၚၾကတယ္။ ပုဂံသား ငကၽြဲရဲ႕ နားေတာင္းပံုနဲ႔ တူတယ္ဆိုျပီး အရႊန္းေဖာက္ ေျပာရာကေန ငကၽြဲနားေတာင္းေစတီ ဆိုျပီး နာမည္တြင္သြားတယ္။

၆၆) နတ္ေလွာင္ေက်ာင္း

ပုဂံေခတ္ဦး ၁၁ရာစုတုန္းက ျဗဟၼဏအယူရိွသူတို႔ရဲ႕ ဝတ္ျပဳဆုေတာင္းရာေက်ာင္းေတာ္ေပါ့။ အေနာ္ရထာမင္းလက္ထက္ေရာက္မွ ေထရဝါဒဗုဒၶဘာသာကို ကိုးကြယ္လာၾကျပီး နတ္ရုပ္တုမ်ား စြန္႔ပစ္ရာေက်ာင္းတိုက္ ျဖစ္လာတယ္။ နတ္ေတြကို ေလွာင္ခ်ဳပ္ထားတယ္ဆိုတဲ့ ပါးစပ္ရာဇဝင္ အေျပာေပၚ မူတည္ျပီး နတ္ေလွာင္ေက်ာင္းလို႔ ေခၚၾကတာ။ အမွတ္က နတ္ေလ်ာင္းေက်ာင္းပါ။ ေက်ာင္းတိုက္ထဲမွာ ဗိႆႏိုးနတ္မင္းၾကီး ေလ်ာင္းစက္ေနဟန္ ရုပ္တုတစ္ရုပ္ထြင္းထားတာ ရိွတယ္။ တမီလ္ဘာသာျဖင့္ ေရးထိုးထားတဲ့ ေက်ာက္စာအရ ေက်ာင္းတိုက္နာမည္ကို နာနာေဒစီဗြင္နာဂရအလဝါဘုရားေက်ာင္း လို႔ ေခၚေၾကာင္း သိရတယ္။

၆၇) ပုထိုးသားမ်ား

ပုထိုးသားမ်ား ဆိုတဲ့နာမည္က စိတ္ဝင္စားဖို႔ ေကာင္းတယ္။ ပုထိုးၾကီးမွာ တည္ထားတဲ့ အရံေစတီပုထိုးငယ္ေတြ စီတန္းေနတာကို ရည္ညႊန္းျပီး ပုထိုးသားမ်ားေစတီလို႔ ေခၚၾကတာတဲ့။ ပုဂံေခတ္ဦး ေတာင္သူၾကီးမင္း၏ ကုသိုလ္ေတာ္လို႔ ဆိုထားေပမယ့္ ေစာလူးမင္းလက္ထက္က လက္ရာေတြနဲ႔ ဆင္ေနတယ္။

၆၈) မီးမေလာင္ေက်ာင္း

ျမိဳ႕ေဟာင္းမွာ ရိွျပီး သည္နားပတ္ပတ္လည္မွာ သြားရမယ့္ဘုရားေတြ အမ်ားၾကီးပဲ။ ပုထိုးသားမ်ား၊ နတ္ေလွာင္ေက်ာင္း၊ ငကၽြဲနားေတာင္း စသည္ျဖင့္ စံုေနတာပဲ။ ျခေသၤ့ႏွစ္ေကာင္နဲ႔ အုတ္ေလွကားက ခမ္းနားလို႔ သည္ေနရာမွာ ဓာတ္ပံုလာရိုက္တတ္ၾကတယ္။ ပုဂံေခတ္ ၁၁၇၄ခုမွာ နရပတိစည္သူမင္းမွ တည္ထားတယ္လို႔ သိရတယ္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ၁၈၁၇ခုမွာ အရွင္ပညာဒိဗၺမေထရ္မွာ ဦးေဆာင္ကာ အုတ္ပံုမွ်သာ က်န္ေတာ့ေသာ ေစတီပ်က္ကို မြမ္းမံျပင္ဆင္ ခဲ့ပါတယ္။

၆၉) မီးျငိမ္းကုန္းဘုရား

မီးျငိမ္းကုန္းဘုရားရဲ႕ ပါးစပ္ရာဇဝင္က သိပ္ေတာ့ မလွပဘူးရယ္။ နရသီဟပေတ့မင္းဟာ မိဖုရားငယ္ေစာလံုကို အျခားမိဖုရားေတြထက္ ပိုခ်စ္တယ္။ တစ္ခါေတာ့ ၾကည္စယ္တဲ့ အေနနဲ႔ မိဖုရားရဲ႕ ေခါင္းေပၚကေန ေရေလာင္းခ်ေစတယ္တဲ့။ ေစာလံုက လူအမ်ားေရွ႕မွာ အရွက္တကြဲ ျဖစ္ရတယ္ဆိုျပီး စားေတာ္ပြဲမွာ အဆိပ္ခတ္တာ မိသြားတယ္။ အဲ့ဒါ မီးစင္တင္ျပီး ကြပ္ျမက္ေစတာ ၃ၾကိမ္တိုင္တိုင္ မီးျငိမ္းသြားတယ္တဲ့။ ၄ၾကိမ္ေျမာက္ မီးထဲခုန္ခ်မွပဲ ေသသြားတယ္။ ထုိအေၾကာင္းကို အစြဲျပဳျပီး သည္ေနရာကို မီးျငိမ္းကုန္းလို႔ နာမည္ေပးခဲ့ၾကတယ္။

၇၀) ကန္ေတာ့ပလႅင္

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္း ေတာင္ဘက္ ကားလမ္းမနေဘးမွာ ရိွတယ္။ မီးမေလာင္ေက်ာင္းနဲ႔ဆို သိပ္မလွမ္းေတာ့ဘူး။ ၁၁ရာစုေႏွာင္းပိုင္း နရပတိစည္သူမင္းလက္ထက္ ၁၂၀၃ခုမွာ တည္ထားတာတဲ့။ ဘုရားမျပီးခင္မွာ နရပတိစည္သူမင္း နတ္ရြာစံသြားတယ္။ သားေတာ္ နားေတာင္းမ်ားမင္းက ဆက္လက္ တည္ရာ ၁၂၂၇ခု မတ္လ ၂၆ရက္မွာ ျပီးစီးတယ္။ သည္ေနရာက အေလာင္းစည္သူမင္းလက္ထက္တုန္းက မိဘဘိုးဘြားေတြကို ကန္ေတာ့တဲ့ေနရာတဲ့။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဘုရားတည္ျပီးေတာ့ ကန္ေတာ့ပလႅင္လို႔ပဲ ဘြဲ႕နာမည္ ေပးခဲ့တယ္။ ကာလၾကာေတာ့ ေဂါေတာ့မလႅင္ လို႔လဲ ေခၚလာၾကတယ္။

၇၁) ေလာကထိပ္ပန္

၇၂) ေရႊဆံေတာ္

၁၀၅၇ခုမွာ အေနာ္ရထာမင္း တည္ထားခဲ့တာလို႔ သိရတယ္။ ပဲခူးကို ခမာတို႔ ဝန္းရံတိုက္ခိုက္ခဲ့စဥ္က အေနာ္ရထာမင္းက စစ္ကူေပးခဲ့ဖူးတယ္။ စစ္ေအာင္ျပီးေတာ့ ပဲခူးမင္း ဥႆာဘုရင္က ျမတ္စြာဘုရားရဲ႕ ဆံေတာ္ေတြကို ဆက္သတယ္။ ထိုဆံေတာ္ေတြကို ဌာပနာျပီး ေရႊဆံေတာ္ေစတီကို တည္ထားခဲ့တာပါတဲ့။

၇၃) ရွင္ပင္သာေလ်ာင္း

ေရႊဆံေတာ္ဘုရား အေရွ႕က အုတ္ေက်ာင္းတိုက္ပါ။ အုတ္တိုက္ထဲမွာ ေပ၇၀ ရွည္တဲ့ ေလ်ာင္းေတာ္မူ ဗုဒၶရုပ္ပြားေတာ္တစ္ဆူ ရိွတယ္။ ပညာရွင္ေတြကေတာ့ ၁၁ရာစု လက္ရာလို႔ ခန္႔မွန္းထားၾကတယ္။

၇၄) ဓမၼရံၾကီး (ထု မွာ ဓမၼရံ)

ပုဂံျမိဳ႕ေဟာင္းကေန မင္းနန္သူရြာဘက္ သြားရာလမ္းရဲ႕ ညာဘက္အျခမ္းမွာ ရိွတယ္။ ထုမွာ ဓမၼရံ ဆိုတဲ့အတိုင္းပဲ အင္မတန္ ထုထည္ ၾကီးမားခို္င္ခံ့တာ။ ခရစ္ႏွစ္ ၁၁၆၅ခုမွာ နရသူမင္း ေခၚ ကုလားက်မင္းက တည္ထားတာ။ သူက သူ႔အေဖျဖစ္တဲ့ အေလာင္းစည္သူမင္းကိုု ျပန္သတ္တဲ့သားေလ။ သူ႔ရဲ႕ မေကာင္းမႈကို ေနာင္တရသည့္အေနနဲ႔ သည္ဘုရားကို တည္ခဲ့တာတဲ့။ ဘုရားရဲ႕ အေနာက္ဘက္ မလွမ္းမကမ္းမွာ သီတင္းသံုးတဲ့ ဓမၼရံသီမေထရ္ျမတ္ကို အစြဲျပဳျပီး ဓမၼရံၾကီးဘုရားဟု ဘြဲ႕နာမည္ တပ္ခဲ့ေလတယ္။

၇၅) မဂၤလာေစတီ

ျမင္းကပါဂူေျပာက္ၾကီးႏွင့္ မီးျငိမ္းကုန္းဘုရား အၾကား ပုဂံ-ေခ်ာက္ကားလမ္းမ အနီးမွာ ရိွတယ္။ နရသီဟပေတ့မင္း၏ ေကာင္းမႈေတာ္ျဖစ္ျပီး ၁၂၈၃ခု ဝန္းက်င္မွာ တည္ခဲ့တာလို႔ သိရတယ္။ ေစတီ တည္ေနတုန္း တေဘာင္တစ္ခု ေပၚလာလို႔ ဟူးရားတို႔က ေစတီတည္တာကို ရပ္ခိုင္းေသးတယ္တဲ့။ ပံ့သကူမေထရ္ ၾသဝါဒေပးမွသာ ဆက္လက္တည္ေဆာက္ခဲ့တာ။ အရင္ကေတာ့ ပန္းပြတ္အရပ္မွာ တည္တဲ့ဘုရားမို႔ ပန္းပြတ္ပုထိုးလို႔ ေခၚခဲ့ဖူးတယ္။

၇၆) သရပါတံခါး

အာနႏၵာဘုရား အနီးမွာ ရိွတယ္။ ပုဂံျမိဳ႕တံခါး ၁၂ခ်ပ္ ရိွတဲ့အထဲမွာ သရပါတံခါးပဲ လက္ညိႈးညႊန္ျပစရာ က်န္ေတာ့တယ္။ ျမွားကို စီးကာေသာတံခါး လို႔ အဓိပၸာယ္ရတယ္။ သရပါတံခါး မ်က္ႏွာစာမွာ မင္းမဟာဂီရိနတ္ေမာင္ႏွမရုပ္တု ထုထားေသးတယ္။ ဘယ္ဘက္ရုပ္တုက အစ္ကိုေတာ္ရုပ္တု ျဖစ္ျပီး ညာဘက္က ႏွမေတာ္ရုပ္တု ပါတဲ့။

၇၇) တုရင္ေတာင္ေစတီ (စြယ္ေတာ္ေလးဆူ)

တုရင္ေတာင္ထိပ္မွာ တည္ထားလို႔ တုရင္ေတာင္ေစတီလို႔ပဲ ေခၚၾကတယ္။ ပါဠိဘာသာစကား တုရဂၤမွ ဆင္းသက္လာတဲ့စကားလို႔ သိရျပီး ျမင္းႏွင့္တူေသာေတာင္ ဟု အဓိပၸာယ္ရတယ္။ အေနာ္ရထာမင္းဟာ သီဟိုဠ္ဘုရင္ဆီမွ လက္ခံရရိွခဲ့တဲ့ ဗုဒၶ၏ စြယ္ေတာ္ပြားကို ထပ္မံပြားေစတယ္။ စြယ္ေတာ္ပြားကို ရတနာပန္းေတာင္တြင္ထည့္ျပီး ဆင္ျဖဴေက်ာေပၚ တင္လိုက္တယ္။ အဓိဌာန္ျပီး ဆင္ျဖဴကို လႊတ္လိုက္တာ တုရင္ေတာင္ထိပ္ေရာက္ေတာ့ ဆင္ျဖဴေတာ္က တံု႔ဝပ္ကာ ေနတယ္တဲ့။ ထိုေနရာမွာပဲ စြယ္ေတာ္ပြားကို ဌာပနာျပီး ေစတီတည္ခဲ့ပါတယ္။

၇၈) တန္႔ၾကည့္ေတာင္ေစတီ (စြယ္ေတာ္ေလးဆူ)

ဧရာဝတီျမစ္ အေနာက္ဘက္ကမ္း တန္႔ၾကည့္ေတာင္ထိပ္မွာ ရိွတယ္။ အေနာ္ရထာမင္း တည္ခဲ့တဲ့ စြယ္ေတာ္ပြားေစတီေတာ္ေတြထဲက တစ္ဆူျဖစ္တယ္။ ၁၉၇၅ခုမွာ ငလ်င္လႈပ္လို႔ အျပင္ေစတီ ျပိဳျပီး အတြင္းေစတီ ေပၚလာဖူးတယ္။ အထဲမွာ အေနာ္ရထာမင္း၏ ေကာင္းမႈေတာ္ အုတ္ခြက္ဘုရား အမ်ားအျပား ေတြ႕ခဲ့ပါတယ္တဲ့။

၇၉) ဘုရားအမွတ္ - ၁၂၇၇

အဲ့သည့္ကို သြားဖို႔အတြက္ ကားကို နီးစပ္ရာမွာ ရပ္ျပီး လမ္းေလွ်ာက္သြားခဲ့ရတာ။ မွန္ဘုရား အေနာက္ဘက္မွာ ရိွတယ္။ သည္ဘုရားေပၚကေန ၾကည့္ရင္ ေျမေပါက္ေစတီငယ္ေတြ ရံထားတဲ့ ေစတီသံုးဆူနဲ႔ ဘုရားစုက အေတာ္ၾကည့္ေကာင္းတာ။ အဲ... မွားလို႔ အေတာ္သပၸါယ္တာ။ ခ်မ္းတို႔ ဘုရားေပၚကဆင္းကာစမွာ တာဝန္ရိွသူေတြ ေရာက္လာတယ္။ ျပီးေတာ့ သည္ဘုရားကိုလည္း ပိတ္လိုက္ေတာ့တဲ့။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ အခုေလာက္ဆို ဘုရားေပၚ တက္လို႔ ရမွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဘုရားကို သြားတဲ့ လမ္းမွာ ဓာတ္ပံုရိုက္လို႔ေကာင္းတဲ့ တစ္ေနရာ ရိွေနေသးလို႔ သြားလို႔ေတာ့ အရံႈးမရိွဘူး။

၈၀) ရွင္ပင္သက္ေတာ္ရွည္၊ ရွင္ပင္သက္ေတာ္ရဘုရား

မွတ္ခ်က္။ ။ ပို႔စ္အား ရွယ္မည္ဆိုပါက လြတ္လပ္စြာ ရွယ္ႏိုင္ပါေသာ္လည္း ေပ့ခ်္မ်ားမွ ပံုကိုလည္းေကာင္း၊ စာကိုလည္းေကာင္း၊ ပံုႏွင့္စာအားလည္းေကာင္း ကူးယူေဖာ္ျပျခင္းမ်ိဳးကို လံုးဝ မျပဳလုပ္ၾကပါရန္ ေမတၱာရပ္ခံပါသည္။

Chan Myae Ei
#travellerchan

Copyright © 2019 Traveller Chan. All Rights Reserved.